Archive for February, 2016

mine gymtimars mareritt…

Enkelte barndomsminne er stua bort innerst i gøymekråa. Men nokon hadde lagt ut bilde i dag, på facebook, av mine gymtimars stor mareritt, kassen. Gymtimar var aldri min favoritt, og dei dagane kassen blei dratt fram, det var dei verste. Der skulle vi stilla opp på rekkje, ta springfart og spretta over kassen med stil. Berre det at for meg kom aldri verken spretten eller stilen. Eg var livredd, og krumma nakken i angst overfor dette monsteret som sto der og var klar til å bli mi skam og mitt nederlag. For somme greidde det alltid, å koma over, somme greide det alltid, å leikande lett få til spretten. Men ikkje eg.

Eg sto der i rekkja og trakk stadig ein plass bakover, i håpet om at det ikkje skulle bli oppdaga at det aldri blei min tur. Men sjølvsagt blei eg oppdaga. Gymlærarar har argusauger, dei går visst til og med rundt i den villfarelse at gymtimane er ei glede for kvar elev, og at det berre skal eit lite puff til, så blir det så kjekt alt. Såg dei aldri skrekken min? Såg dei aldri nederlaget når eg bumpa ned midt på kassen som ein fullstappa potetsekk, eller når eg ikkje eingong kom oppå. Såg dei ikkje kor eg kneip augo saman i frykt og ikkje vågde pusta i rennet mot monsteret, korleis eg var kvalm og uvel kvar gong det var min tur.

Det skjedde eit lykketreff ein stad i slutten av barneskulen. Eg rente rett i kassen og brakk stortåa. Og sidan det den gong ikkje var slik at ein gjekk til lege i utide, så blei ingen ting gjort med tåa mi, ho berre blei både blå og vond og eit mareritt å trø på. I fleire år gjorde tåa vondt, men det var ein liten pris å betala for å vera fritatt hopping over kasse resten av skuleåret og vel så det.

Kor lykkeleg eg er over å ha blitt så vaksen at ingen kan tvinga meg over ein einaste kasse meir i livet mitt.

å vera eit heilt menneske…

Det ligg vel i oss, at vi vil visa fram den fine sida av det meste. Vi vil visa fram den ryddige og pynta stova vår, ikkje skapa der vi har putta inn alt det vi ikkje veit kor vi skal gjera av. Vi vil visa fram oss sjølve når vi har fjelga oss og gjort oss til vårt beste, vi vil helst ikkje bli tatt på senga med håret til alle kantar med gusten hud og smale  augo. Vi vil framstå som blide og hyggelige personar, og helst ikkje la maska sprekka i sinne eller irritasjon framfor folk. Vi vil visa oss blanke i pelsen og ha alt det synlege “stayla”. Men kva med det heile livet?

Ingen av oss er vel englar. Ingen av oss har vel alltid alt på stell. Ingen av oss lever vel opp til det perfekte, vil eg tru. Det må vera dei få og utvalde det. Og heilt ærleg, eg likar ikkje dei perfekte så veldig godt. Eg likar menneske med rifter og arr og skrukker i pelsen, eg likar menneske som viser at dei er levande. Eg likar menneske som vedstår seg dei dårlege dagane, og som ler på dei gode. Eg likar menneske som putrer og freser når livet er urettvist, men som hentar fram humoren og står han av. Og du kor godt eg likar å koma inn ein stad der eg kan setja meg ned saman med den eg gjestar og berre kan vera til, to menneske som ikkje får alt til, men som får til ganske mykje likevel og kan leva med det slik det er.

No vil eg gjerne ha ei ryddig stove, det handler ikkje om det. Men eg vil kunna ha god humor på at det fins, roteskapet også, og eg vil ikkje vera ei furie som går rundt og kjeftar for alt, men eg vil vedstå meg at eg også kan tenna over ting, og vil visa det når det pressar på. Eg vil jobba med å bli eit betre menneske, men ikkje med å lata som om baksidene i meg ikkje er der, eller med å fortrenga sider av den eg er. Eg er eit heilt menneske, med alt det inneber. Av sår som har triggingspunkt, med arr som iblant opnar seg og blør, med både sårbarhet og styrke. Med stor kraft og intensitet, men i blant også nedslått og oppgitt.

Det er heilt greit nok å vera det menneske ein er, eit heilt menneske, med alle dei ulike sider som det inneber. Vi er ulike, vi har ulike triggingspunkt og ulik sårbarhet, og også ulike reaksjonsmønster. Men vi kan med alt dette prøva vera snille med kvarandre, og minna kvarandre på det viktige: Du er god nok!

 

klemmedag…

Det hender ting kjem til heilt rette tid. I dag kom eg i hi sliten, litt frustrert, litt tenksom, og ikkje så veldig glad. Og eg slengde meg ned framfor pc-en og gjekk inn og sjekka facebook, slik eg gjer kvar dag. Det var melding frå eit heilt ukjent namn, så eg blei nysgjerrig. Eg opna meldinga, og der sto det: “eg var på stamkafeen og fekk ingen klem i dag, så her kjem ein gjennom nettet!”.

Eg forsto straks kven avsendaren var. Det er nemleg ein kar som i blant er innom same kafeen i Sverige som eg, vi har aldri snakka saman, aldri utveksla namn, men det er blitt eit lite ritual. Når han kjem og eg sit der, så stoppar han ved bordet mitt og spør: “Er det klemmedag i dag?” Og eg svarer: “Ja, i dag er det klemmedag”. Så klemmer vi, og han går vidare til sitt. I dag må han ha spurt nokon etter namnet mitt.

Og i dag trong eg verkeleg ein klemmedag. Og klemmen kom. Eg lo høgt der eg sat, og måtte senda ein klem tilbake. Nei, kjæreste er han ikkje og blir han ikkje, men han er eit menneske som sprer glede, og som det er godt å møta. Han har innført klemmedagar i livet mitt. Og no undrast eg om ikkje eg også skal innføra at det er klemmedag kvar dag. Sånn i forbifarten er det kjapt å klemma og ta imot ein klem. For du store alpakka kor godt det gjer. Og i dag kom klemmen heilt til rett tid. Eller, er det alltid rett tid?

Eg sit her og smiler, og ikkje berre det, eg har klemt ei tilbake, ei dame eg møtte i butikken, som eg ikkje kjenner men fekk hjelpt litt. Det var godt å møtast. Klemmedagar er ikkje ei dum oppfinning det!

Somme dagar er det ikkje kjekt å vera aleine. Slike dagar kan vera morsdagar og valentingsdagar, og når desse to kjem på same dagen, kan det bli dobbelt. Facebook er full av kaker, av morsdagskort og familier samla rundt bordet. Eia var vi der. Og så veit mange av oss at det er rein uflaks som gjer at vi er aleine. At avstand gjer kakebesøket umogeleg, at manglande kjærest gjer valentinsdagen litt sår. At det har vore andre dagar og kan bli andre dagar, men akkurat no, no kjenner ein den litt triste einsemda.

Det er då det gjeld å vera fantasifull. For det går an å kjøpa ei øskje hjartsjokolade til seg sjølv. Det er lov å kjøpa seg ein liten blomebukett, setja på bordet og sei “ha ein fin dag kjære du” til seg sjølv. Det går også an å eta kake aleine. Kanskje ikkje heile den store bløtkaka då, men laga seg kos. Dekka på kaffibordet, pynta litt, løfta kaffikoppen og seia, “dette er din dag! Du er verd å feira”.

I morgon vil eg ikkje setja meg til å sjå på nettet på alle dei som har det kjekt med sine, eg vil ikkje misunna alle dei som blir hedra både av barn og kjærester. Eg vil sjå meg sjølv i spegelen og sei, “jammen er du ei flott dame du, og jammen er du ei OK mor også, og du kunne vore verdens beste kjæreste, og kanskje blir du det snart. Det er i alle fall ein som har tenkt på deg! Kanskje er det mange som tenkjer på deg, kva veit du”.

Nei, visst skal eg feira meg sjølv i morgon. Gratulera meg sjølv med både morsdagen og valentinsdagen og unna meg ei god kake også, jammen skal eg det!

Sta og uthaldande, er det ikkje det det blir resultat av? Eg har høyrt at ingen ting er umogeleg, berre at somt tar lengre tid. Eg har tatt fram eit gammal manuskript. Tre gonger har eg alt skrive det om, to gonger fått napp på forlag, men så i siste runde fått tommelen ned. Eg trur på dette, så no er eg i gong igjen. Krummer nakken, snur og vender på orda, leiter, kva kan eg tilføra, kva kan eg stramme inn. Trur eg på at eg skal få det til? Er eg uthaldande nok til å gå endå ein runde med stoffet?

Eg går inn i eit landskap eg kjenner, eg går igjen nær personer eg kjenner, kjenner djupt og nært. Men har eg fått dei tydelege nok for ein lesar? Har eg gitt dei heilskapen ein person har, fått med breidda i personlegdommen? Er miljøet tydeleg nok, har eg fått fanga det eg vil formidla av ei tid som er borte?

Eg sit her med manuset mitt, sit her og går inn i det, og kjenner korleis pulsen min er med, hjarta mitt er med. Greier eg det denne gongen? Er eg sta nok, villig nok til å gå heilt inn, kan eg skape den historien som kan røra ved ein lesar? Eg vil eg vil eg vil, – og om eg må gå endå tre rundar, måtte eg tåla det, måtte eg gå for det, stå for det og ikkje vika. Det er vel slikt det blir bøker av? For det umoglege tar berre lengre tid, er det ikkje slik?

mirakel…

Sein kveld og eg sit ved pc-en og avsluttar dagens skriving. I bakgrunnen syng Leonard Cohen: waiting for the miracle to come. Og eg lukker manuskriptet mitt og lyttar. Venta på mirakelet? Er det det vi gjer så altfor ofte, ventar på mirakelet i staden for å skapa det, eller sjå det der det er like framfor oss. For kva er eit mirakel? Er det ikkje eigentleg eit lite mirakel å kvar morgon kunna stå opp av senga, trekkja frå gardina og ha fått endå ein ny dag? Er det ikkje mirakel å kunna gå ut døra og pusta inn denne nye dagen. Kjenna sol mot hud og bli varma, eller oppleva våte regndråpar og få kjenna dei stryka over kinnet? Og er det ikkje eit mirakel å få lytta til fuglesong og sjå dei første spirane av vår opp frå den vinterfrosne jorda? Og at det fins menneske vi kan smila til og kjenna at det er godt å sjå.

Då eg gjekk på bussen i dag, snudde buss-sjåføren seg og spurde, sit du godt? Ja, eg sat godt, og eg kjende meg sett og glad, meir skal ikkje til. Og på kafeen då eg skulle ha kaffikoppen min, var det ganske fullt så ein mann spurde om han kunne setja seg ved mitt bord. Vi veksla ikkje mange orda, men då han gjekk smilte han til meg og sa hej då. Desse små øyeblikka. Og han som skulle kjøra naboen til bilverkstaden og spurde om eg ville vera med på dollar-storen. Der fekk eg dei to fata, to til tretti kroner, knallgrøne, som eg hadde sett på brosjyren, og eit muffinsbrett. At muffinsane eg skulle baka til han til takk gjekk i smular då eg skulle ha dei ut av det nye muffinsbrettet, pytt. Eg lagar nye i morgon og hugsar å smørja brettet.

Desse små gledene, er ikkje det mirakel det? Og skal vi sitja der og venta på at mirakla skal bli servert oss? Skal vi ikkje bli flinkare til å oppdaga dei der dei er, sjå dei, ta imot dei, nyta dei og gi dei til andre. Sit du godt? Tre små ord, som gjer ein skilnad. Smil og hej då, så lite og så mykje. Og ein ekstra passasjer på vegen ein likevel skal kjøra. Alle desse gåvene.

Waiting for the miracle to come? La oss vera mirakel for kvarandre!

I dag har eg tenkt på det å forsaka. Det skal visst vera fint det, og høgverdig, å ha kontroll over livet sitt og kunna halda seg borte frå alt som er usunt og feitande. Forsaka sjokolade, kaker og godsaker av alle slag, for ikkje å snakka om det salte. Fysjomfy for den som hengir seg til slikt. Og høg stjerne til den som takkar nei. Kanskje treng eg å trøysta meg sjølv litt etter å ha først ete eit stor sjokoladekakestykke og så etterpå ein fastelavensbolle no i dag. Eg tok meg i å kjenna skam. Eg har ete usunt og eg har nytt det. Desto verre.

Ja, ein skal passa på helsa si og ikkje overdriva, eg er med på det. Men så er det det med forsaking. For eg har oppdaga at dei som er så flinke til å forsaka, dei forsakar eigentleg ikkje. Eg har venninner som ikkje likar sjokolade og is og kaker noko særleg, dei takkar alltid nei til slikt noko, men er det noko sak? Det er lett å forsaka det som ikkje freistar. Mange himlar med augo over ein stakkar som hiv seg over kakefat og peanøttskåla, men forsakar dei sjølv det som dei likar? Forsakar dei vinen? Forsakar dei øl til fotballkampen? Forsakar dei sushien og krepsen og sjøtunga?

Det er ikkje vanskeleg å forsaka det som ikkje freistar. Og blir ein eit betre og meir høgverdig menneske om ein er ekstra flink til å forsaka? Det er heilt sant at ingen av oss har godt av frotsing, men det er skilnad på frotsing og nyting. Eg forsakar gjerne vin og øl, og ja, alkohol i det heile tatt, men det er då ikkje noko å skryta av, for eg likar det ikkje. Men kaker? Å ja. Og sjokolade, særleg den kvite eller den marsipanfylte? Olala. Ikkje kvar dag, men kvar fredag, seier eg til meg sjølv. Og så kjem det nokre vetlefredagar og nokre bursdagar. Og skal eg skamma meg over at eg kjenner fryd kvar gong det er fredag eller vetlefredag eller bursdag så eg kan kosa meg med det som freistar meg? Nei. Eg tillet meg å sjå overberande på dei som forsakar det dei ikkje er så glad i. Dei har nok sine freistingar dei også, håper eg inderleg. For eg synes synd i den som ikkje har lyster.