Archive for July, 2015

den eine livet ut…

For tida er det mange av mine venner og bekjente som feirar sine 40 år saman, som kan løfta glaset og skåla for at dei har kome seg så langt, gjennom gode og vonde dagar. Det er ikkje ofte eg er misunner nokon, men då gjer eg det. Heldige dei som få bli gamle saman med sin første ektemake, som får vera besteforeldre saman, snu seg mot kvarandre og smila ømt også når eins eige avkom gjer litt keitete livsvalg, for dei er no dei beste i verda uansett. Det å kunne ha ein historie saman, kjenna kvarandre sine gode og dårlege val gjennom eit langt samliv, og enno ha denne ømme varmen for kvarandre som kan kallast kjærleik. Ja, eg kjenner stikket i meg. Eia var eg der. Slik blei ikkje mitt liv. Eg kan æra mine mange menn, både dei kortvarige og dei over lengre tid, eg kan seia at eg har fått smaka livet, for det har eg, og eg har fått mange gleder. Men det å leva i eit livslangt samliv, det fekk eg ikkje til.

Livet blir ikkje alltid som ein tenkte det. Livet tar svingar og sidevegar ein ikkje hadde trudd. Ein gjer sjølv val som ein trudde ein ikkje ville ta, i ungdoms idealisme. Og det er ikkje i seg sjølv noko minus. For livet er ikkje blitt dårleg, dagane har så mange gleder, og kjærleik har ein fått opplevd meir enn ein gong. Gode minne har ein fått fylt opp begeret med, så ein burde ikkje sitja og kjenna på anna enn rein fryd over at andre har greid det ein sjølv ikkje fekk til. Likevel stikk det, og ein kjenner trong for å seia til desse som nok ikkje har gått smertefritt vegen dei heller, og som truleg har stått i både ein og fleire vindkast før dei er komne hit, at kjenner du enno på eld og varme for den du først valde, så vit kor heldig du er. Mange er vi nok som gjerne skulle vore der, vi også, om ting hadde snudd seg annleis.

vera grådig…

Eg sat på restaurant og åt min svenske lunsj, som er full middag og vel så det. Ein kar ved nabobordet snudde seg mot meg og sa: Jøss, det gjekk fort ned. Eg såg på den tomme tallerkenen min og konstaterte at ja, der var det ikkje att ein smule. Det var rett som mannen sa, det hadde gått kjapt ned. Ørlite skamfull nikka eg, og forklarte at eg hadde vore så svolten og smilte bekjemd. Som om det angjekk den framande mannen. Men eg sat igjen og tenkte, dette var i grunnen typisk meg. Og eg høyrde orda til læraren min då eg studerte: Ikkje ver så grådig Bente. For eg har visst alltid vore grådig. Grådig på mat, grådig på kunnskap, grådig på øyeblikk, og no også grådig på gleder. Alt på ein gong og til same tid, helst. Det å ta alt tilbakelent og sakte, det ligg ikkje naturleg for meg. Slik er det i jobben også, eg skriv som om eg har ein glefsande sjæfar i hælane, som ein venn av meg eingong sa.

Men må eg gjera noko med dette? Må eg bli sakte, må eg ta alt lugnt. Må maten få bli kald på tallerkenen for at det skal vera som det skal, må eg stogga iveren min og vera meir sakte i skrivinga mi. Eller er det Ok at somme av oss er grådige… At somme av oss har ein barnsleg iver og rasar i veg når ideeane er der, at somme av oss lever på innpust og utpust når noko er viktig. Er det som blir kalla sunt alltid sunt for alle? Eg elskar iveren min, eg elskar å følgja ideane mine når dei er der, og heller bomma ni av ti gonger når den tiende blir hurra. Er det ikkje greit å vera litt grådig då, så lenge ein ikkje forsyner seg av andre sitt? Og eg er no sakte nok på sitt vis, for eg er grådig på sofakos og verandaøyeblikk også, og eg tar tid til å følgja tankane mine og prøva vera nær det som skjer inni meg.

Eg skal eta ute i dag igjen, og eg skal verkeleg prøva eta sakte, sunt og fornuftig, med å leggja gaffelen frå meg på tallerkene mellom kvar bit og tyggja nøye og lenge. For det er jo det dei sunne og kloke gjer. Men må det vera rett for meg også, så lenge maten på tallerkenen er sunn nok? Eg berre spør.

summen av laster…

Vi har vel, dei fleste av oss, våre laster. Ein av mine er lidenskapen for kjolar. Kjolar i ulike fargar og fasongar. Kjoler å trampa rundt i ein kvardag og kjoler til fest. For å seia det enkelt, klesskapet mitt er ganske så fullt. Likevel blir eg stadig freista. Og eg sukkar og spør men kvifor eg kjenner det så skamfullt å vera hekta på akkurat kjolar.

Få synes det er forkasteleg med menn som kjøper stadig nytt av verkty, fiskeutstyr eller motordelar dei kanskje kan få bruk for. Kor mange kjellarar og garasjar er ikkje smikkfulle av mannleg lidenskap. Og mine medsøstre? Det er heilt OK med nyanskaffelsar til huset, med nytt servise, med å samla på sølv eller ha badet fullt av dyre krukker av alle slag. Til og med sko. Men kjolar?

Eg såg ein kjole i dag. Prøvde han og kjende meg som ei prinsesse, eller kanskje ei dronning. Men eg sto imot og gjekk tomhendt ut av butikken. I alle fall enn så lenge. Eg gjekk heim og opna klesskapet mitt og såg inn. Der hang nokre kjolar der som ikkje har vore brukt på fleire år, minst. Bomkjøp. Det hender spegelen heime ikkje er like flatterande som den i butikken.

Jaja, ein kjole ut ein kjole inn, tenkte eg. Og så gjorde eg klar ein pose med tre kjolar til å levera på loppisen i morgon. Eg seier ikkje meir.

kveld på verandaen…

Kvar kveld avsluttar eg dagen på verandaen min. Eg står der og ser månen spegla seg i vatnet, eller ser skyene som heng tunge. Det skiftar. Slik dagane skiftar. Men denne kveldsstunda prøver eg alltid å henta fram gleder som dagen har gitt. Finna kva små gode øyeblikk som ligg att.

I kveld kjenner eg enno klemmen eg fekk frå naboane som var tilbake frå reise. Varmen i smil og ord. Og dei tre andre naboane som plukka meg opp på buss-stoppet akkurat då himmelens sluser opna seg i ei skikkeleg regnbye, så eg kom “tørrskodd” heim. Og ho som i forbifarten kviskra til meg at ein jentegjeng kanskje skulle ut å dansa på laurdag, om eg ville bli med.

Eg hugsar han som sende meg ei så fin melding på facebook. (Ingen skal seia meg at ikkje facebook kan gi mange gleder.) Og bildet eg fekk på epost av barnebarnet, det å sjå kor han kosa seg. Ja, når eg står her og tenkjer etter, så kjem det så nært, alt det fine.

No kan eg jammen gå til ro med takk i natt igjen.

korleis ein blir møtt…

Kor utruleg godt det er med vennlege menneske. Kor stor skilnad det kan gjera korleis ein blir møtt, til og med i ein kort forbifart. Eg gjekk på bussen, og blei møtt med eit smil av bussjåføren, han venta med å kjøra vidare til eg hadde sett meg ned, snudde seg og ropte “sitter ni bra?”. Kven må ikkje gå vidare i dagen med eit smil i seg etter slikt. Og butikkdama, der ein skal kjøpa sitt brød og sin yougurt, å bli møtt med eit smilande hei hei, sjølv om ein er nummer ni i kassakøen, og butikkdama ganske så sikkert må vera lei. Ein går ut derfrå med noko godt med seg, i tillegg til varene.

Korleis er eg i møte med andre menneske? Ligg det noko godt att etter meg etter eit møte. Når eg passerer nokon, på bussen, i butikken, på vegen. Hastar eg berre forbi, får eg berre gjort unna det eg skal, eller har eg det vesle øyeblikket til eit møte? Eg har hatt med meg mottoet carpe diem, grip dagen, frå eg var jente, det hang handskrive på veggen på jenterommet mitt heime, men er det berre ord?

Det er ikkje i dei store møta der ein har invitert eller er invitert, det er ikkje i dei store festhendingane ein viser kven ein er, men i den travel kvardagen. Evna til å stryka ei hand i forbifarten, gje eit smil, eller spørja som buss-sjåføren “sitter ni bra”. Sjå og bli sett, er det ikkje det som løftar dagen og livet?

visst er vi nysgjerrige…

Eg har fått ein ny nabo. Og å bu i blokk, det er å ha naboane ganske så tett innpå seg. Verandaer side ved side. No bur eg øverst, så eg har suveren utsikt og mindre innsyn, trur eg. Men hin dagen fekk eg høyra at tærne mine var attraksjon utfor verandarekkverket. (eg solar meg med føtene over rekkverket, verandaen er ingen ballsal akkurat, om eg i blant dansar der). Så lenge det berre er tærne dei ser, tenkte eg. Men altså, no er her kome ny nabo. Og han starta allerede for to kveldar sidan med mystisk åtgjerd på verandaen sin. Der drog han ut plankar, han snekra og drilla og heile nabolaget var flittige i vindaugo og på verandaer for  å sjekka ut kva det var denne karen dreiv på med.

I går sat eg på stamkafeen med tre av naboane, alle oppteken av ein ting: Kva er det den nye naboen har for seg? Skal han byggja inn heile verandaen sin? Og går slikt verkeleg an i eit burettslag? Her måtte det følgjast med. Og eg har følgd med. På min kongetribune har eg full oversikt, og eg har til og med tatt på meg brillene kvar gong eg har vore på verandaen, sånn for sikkerhets skuld, så ikkje noko skulle gå meg forbi. For kva greier er dette?

Ingen veit kva naboen har i sinne. Men no har han inngjerda heile verandaen sin i hønsenetting. Dei ristar på hovudet både eine og hin. Men eg trur eg har funne løysinga. Naboen har katt, og i andre etasje langt frå bakken ville aldri eg sluppe katten min ut på ein usikra veranda. Han vil sikkert gjera det trygt for katten sin, trur no eg.

Kanskje skal eg leggja opp til eit veddemål, der den som kjem nærast løysinga får, ja, kva skal dei få? Låna verandaen min som har den beste utsikten til at dei verkeleg får sjå resultatet når det ein gong er ferdig. Heia naboen min, som har gitt oss underhaldning i snart ei veke.

farga verda glad…

Kan vi farga verda betre? Eg las ein artikkel i dag om kor grå vi gjer livet. Grå hus, grå bilar, grå klede. Gjer dette noko med oss, blei det spurd? Og eg nikka. Ja, det gjer noko med meg i alle fall. Eg er så glad i fargar. Eg blir glad av fargar. Fargar gjer noko med fargane inni meg også. Difor har eg glade klede i skåpet. Men har eg dei på meg? Går eg ikkje igjen i det svarte og grå? Hm.

Eg opna skåpet mitt. Jau, dei glade fargane var der. Men du og du kor mykje svart og grått det var der også. Og eg sopte det ut. Lot ein einaste svart kjole henga igjen, ein veit jo aldri om ein må vera seriøs, og svart er vel det mest seriøse? Men du kor kjekt det no blei å sjå inn i skåpet. For det første var det blitt god plass. Og der hang det raude og gule og klarblå og irrgrøne. Jøss, hadde eg alt dette. Jammen hadde eg det, og no skal det brukast.

Ut og gjera verda gladare. Ut og visa fram fargane. Våga stå stolt og synleg der ute i verda. Kanskje nokon blir glade av det, slik eg blir når eg møter fargerike menneske? Ikkje meir grått no, og ikkje for mykje svart heller. Vågar eg lova det, utan lygekryss på ryggen?

på ville vegar…

Eg førte ein mann på ville vegar i dag. Ikkje visste eg at eg var ei slik ei? Han sto der så stille og fåmælt på buss-stoppet, spurde meg lågmælt om eg visste kor tid bussen gjekk til Sandviken. Den bussen kjem straks, sa eg, eg skal med same bussen. Men eg merka meg jo at mannen snakka norsk, god vakker nynorsk til og med, der han sto på busstoppet i sveariket. Oppglødd over å møta ein landsmann spurde eg om han som meg hadde fått eg ei hule her borte, og han svarte roleg og greit, – og om han syntes eg var litt vel pågåande var han høfleg nok til ikkje å bemerka det. Og så kom bussen.

Ivrig loste eg han på, spanderte til og med billett sidan bussjåføren ikkje tok pengar og eg ikkje berre har eitt busskort men to (ein veit aldri når ein rotar vekk det ein har). Eg fekk mannen ned på setet og forklarte om dei høflege bussjåførane her i byen og om kor flott alt er her. Så keik eg ut bussvindauga, og opps opps, der oppdaga eg at vi slett ikkje kjørte i rett retning. Etter eit nytt kik på omgjevnadene forsto eg at eg hadde losa karen på feil buss. Både han og eg var på ville vegar. I min prateiver hadde eg gløymt å sjå på bussnummeret.

Eg kunne ikkje anna enn erkjenna. Karen såg på meg utan å fortrekka ei mine og fortalde så at han venta ein reperatør i leiligheita om ein halvtime så han måtte heim. Gode råd var dyre, eg kasta meg over den høflege bussjåføren og fortalde om misæren. Og eg har rett i at bussjåførar her i sveariket er heilt i særklasse, bussjåføren sjekka kjapt opp at om vi gjekk av på neste buss-stopp, og venta ti minutt, så ville det koma buss og føra oss heim der vi skulle.

Ja, så løyste det seg då. Aldri har eg snakka så fort og så veldig ivrig om alt i denne verda som eg gjorde der eg sto med denne framandkaren på busstoppet nokre kilometer frå byen i feil retning og venta på buss tilbake. Eg kryssa fingrane for at vi skulle nå reperatøren hans. Og om vi gjorde det veit eg ikkje, men heim kom vi. Og karen var like høfleg og lågmælt då vi skildes. Eg tenkte at ein med så fin nynorsk kan det vel ikkje gjera all verda om ein fører vill.

å elska seg sjølv…

Elskar du deg sjølv, spurde han meg, min venn.

Elska meg sjølv? Det ligg ikkje heilt i min kultur, det at det er noko positivt med å elska seg sjølv. Ikkje ein gong i den kristne tradisjon, der det heiter du skal elska din neste som deg sjølv, blir det å elska seg sjøl høgakta. Og ein viss bismak har det å elska seg sjølv også, etter alle sjølvrealiseringsbøker og kurs.

Men tanken surra i meg. Eg tok spørsmålet på alvor. Elskar eg meg sjølv? Evnar eg famna heile den samansette pakken som er eg? Kan eg seia at eg har omsorg og godhet for den eg er?

Ingen kan elska den som ikkje elskar seg sjølv, sa min venn.

Er det slik det er? Er det difor det er så mange som opplever seg uelska?