Archive for November, 2014

mjuke hender…

Så går vi mot adventstida, og mot jul. Tida med så mykje lys og varme og med så mykje einsemd og savn. Tida då vi skal vera ekstra snille med kvarandre, og tida då det kjennes ekstra vondt å vera aleine. Når ein har levd ei stund, så har det blitt nokre adventar og nokre juler, og minner. I dag hugsar eg så tydeleg ei adventoppleving eg hadde som ung jente. Ungdomsgruppa eg var med i skulle syngja advent inn på ein psykiatrisk institusjon. Og lite hadde vi vel den gongen, dei fleste av oss, av erfaring med den slags sjukdom. Vi toga inn, vi song, presten heldt ein liten andakt, og vi skulle ha ei stund saman med bebuarane der i stova.

Eg blei sitjande ved sida av ein eldre mann som sat og såg ned i golvet. Ikkje visste eg kva eg skulle seia, ikkje visste eg korleis eg skulle oppføra meg. Men så greip han handa mi. Han sat og strauk og strauk meg over handbaken. “Kor mjuke hender du har”, sa han. Det blei ikkje sagt meir, men vi sat der resten av stunda og heldt kvarandre i hendene.

Eg har aldri gløymt denne stunda, som skjedde for meir enn førtifem år sidan. Denne stunda då vi sat der hand i hand og var stille, den eldre mannen og eg. “Du har så mjuke hender”. Orda er blitt der. Han gav meg noko som aldri er blitt borte, det at orda ikkje er det viktigaste vi har. Hendene er vel så viktige. Det å ha mjuke hender å by kvarandre, og sterke hender når det trengs. Og modige hender når noko står på, og varsame hender når vi søker nær.

I denne adventstida, i denne førjulstida, er det kanskje hendene som skal brukast meir enn orda. Å ta eit tak for kvarandre, å gi godleik til kvarandre. At nokon kan sitja att med ein varme i seg og kunne hugsa: “Du har så mjuke hender.”

eg minnes Fjellheim…

Som utflytta osing har eg vel ikkje stemmerett i kva som skal skje med Fjellheim, men eg har lov til å mimra.

Mitt første møte med Fjellheim var då eg som seksåring blei følgd av tante Brita på turning der. Det som småjente å koma dit og leika og turna saman med andre born, det var stas. Turngruppa var ivrig brukar av Fjellheim. Og tante var ivrig turnar, ho reiste på turnstevne og var fast på trening. Ho hadde vel drøymt om at eg skulle vore litt mindre tung i baken og litt sportyare enn eg var, men ho tok meg med. Ho gav meg desse mine første minne frå bygdestova.

Då eg byrja på skulen, Os skule, så var der ingen gymnastikksal der. Vi spaserte over vegen og til Fjellheim for å ha gym. Sveitte turnsko og mørke garderobar er også Fjellheimminne. Der trava vi rundt og hadde linjegymnastikk og ballspel. Og vi hadde skuleforestillingar for foreldra der, eg hugsar enno då eg sto med den raude lua langt nede i augo og son eg er ola fin og rød. Mi første sceneoppleving, på scenen i Fjellheim. Så var det kino i Fjellheim. Kom det barnefilmar kunne det henda vi fekk lov å gå. Og då meiner eg gå, å ta buss var ikkje eit tema den gongen, skulle ein ut på noko så var det å gå.

Neste minne, er konsertane som eg ikkje var gammal nok til å koma inn på. Der vi sto utfor Fjellheim i flokk og lytta til musikken, og sto klar med notisblokkene for å få autografar. Eg har enno autografen eg fekk frå Trond Graff i Pussikats. Det var stas det. Så, når ein var gammal nok til å få koma inn, då var det eit sus av verda der utanfor bygda ein møtte.

Eg konfirmerte meg til jul, ikke til våren, av ein einaste grunn. Eg ville gå på dans. Og då var det Fjellheim som oftast blei besøkt. Annankvar laurdag. Det kom spanande band frå Bergen. Der sto vi tett i tett og smugkikka rundt oss, der venta vi på å bli oppdaga av dei rette, der fekk vi kjenna varm gutekropp heilt tett, der fekk vi drøyma eller bli skuffa. Det var gråt og kjærleikssorg på doen der vi trøysta kvarandre, der var oppspilte betruingar. Fjellheim var ein del av det å vera ung, for mange av oss. Clive Scott and the Skywegians er vel eit minne for seg. Det var så tett med folk i Fjellheim når dei kom at det var umogeleg å få danseplass, men kroppskontakt blei det mykje av der vi sto som sild i tønne. Ingen tenkte på brannforskrifter den gongen. Dei som ville inn kom inn.

Seinare blei Fjellheim ein plass der eg fekk oppleva fantastiske konsertar. Der var revyar som eg enno kan hugsa både sitat frå og høyra musikken til i øyra. Fjellheim var staden der det skjedde. Og dei seinaste åra, før døra blei stengd, var det filmfestivalen, den raude løparen, stasen og glamoren. Og dei små lune kveldane i kjellaren.

Eg har mine minne, andre har sine. Men ein skal ikkje kimsa av minne. Ein skal ikkje kimsa av det som har betydd så mykje for så mange. Oseana er komen. Storstova, feststova. Men det trengs vel fleire slags stover. Kva med å ha ei kvardaggstove også, der andre ting kan skje enn det som skjer i storstova? Kva med å behalda den heimen som var heim for så mange, også lenge før mi tid. Min onkel som hadde vore snart hundre no om han hadde levd, han var spelemann i Fjellheim i si tid, mor kan fortelja om sine kinoopplevingar på tidleg førtitalet, og også dansekveldane der dengong gjerne mødrene også var med for å passa på.

Ja, vi ”gamle” mimrar. Men er det ikkje noko å ta vare på, det då, minna? Det som har betydd så mykje så lenge. Må alt gammalt bort? Må alt som ikkje er glitrande og prektig og nytt bort? Fins det ikkje ein mulighet til å gjera bruk av det kvardagslege og slitte og grå også? Eg berre undrast.

 

Skammelege gleder…

Eg lærte eit nytt uttrykk i dag: “Skammelege gleder”. Gleder som vi ikkje tør visa ope, gleder som vi er redd skal skada imagen vår. Gleder vi kosar oss med i smug. Og eg tenkte, kva er mine skammelege gleder? Eg ville aldri ha sett meg til å lytta til “Jag trodde englana fans, bara bara i himlen”, fordi dette ikkje er min musikk, men om eg hadde gjort det, hadde eg skjemst ørlite då? Kanskje. Og eg veit at eg aldri ville lesa ” kiosklitteratur” på toget eller bussen sjølv om eg kunne lesa ei slik bok heime i sofakråa. Så er eg vel litt snobb likevel, og har mine skammelege gleder.

Skammelege gleder. Er det slik at eg ikkje vil stå ved alt eg er. At eg gjerne vil lesa dei “rette” bøkene, høyra på den ” rette” musikken, ha dei “rette” meiningane, lika den “rette” maten, at eg vil gje eit “rettare” bilde av meg sjølv enn den eg er?  Jau, eg veit veldig godt kva som er mi største skammelege glede, det er min store apetitt på alt som er godt. Pannekaker, ostekaker, kanelbollar, pizza, alt slikt om slett ikkje er helsesamt og sunt. DET er skammeleg det, å ha ei uhemma livslyst.

Men kva godt gjer skamma? Ikkje ein skit, og livet er då for kort til å ikkje vera den ein er, så får hittfolket tru og meina kva di vil. Eg vil seia eit hurra for alle gleder, uansett ryktet dei har.

 

under hatten…

I dag tok eg på meg den store breidbremma hatten då eg skulle til byn. Det hadde sin veldig grei grunn, eg hadde ein bad hair day. Eg såg meg i spegelen og tenkte, hm, i dag er eg ikkje akkurat lekker. Ikkje det at eg reknar meg som ein lekkerbisken sånn til vanleg heller, men hestehale¨er ei fin løysing for hår som ikkje krøllar seg lekkert nedover skuldrane. Med hestehale kjenner eg meg i grunen grei nok både til fest og kvardag. Men ikkje veit eg kva eg hadde grisla med om natta, her var det virvlar og pistrar over alt, og ikkje ein gong den stramaste hestehale kunne berga meg. Så då var det lukke og vera hatteiegar.

Men, ein hatt treng noko å stå i stil med. Så eg nådde ikkje første bussen til byn. Eg sto framfor spegelen og snudde og vreid på meg, prøvde jakker og kåper og sko. For ei hattedame må ikkje ta lett på noko. Til slutt blei det den fine ullkåpa med orange slag. Den som til vanleg nesten alltid er for fin til å bruka. Nye støvlettar, og eit finsjal. Og så sjølvsagt å snu og venda på hatten eit titals gonger for at han skulle ta seg best mogeleg ut.

Endeleg var eg klar. Ut med meg. Men eg hadde gløymt å sjekka veret. Der sto eg i ullkåpa og finhatten, og det regna! Men, skulle ikkje endå ein buss gå frå meg, så var det berre å skunda seg av stad. Eg kom meg til bussen rank i ryggen, og fekk straks utteljing. Den eldre nabodama som sto der og venta på buss-stoppet såg på meg. “Så du har tatt på deg hatt i dag?” Veit ikkje heilt kva ho la i det, men eg nikka og smilte stort. “Det er så ufyse ver”, sa eg. Ho såg på meg. Eg var kanskje ikkje heilt kledd til ufyse ver?

Men til byn kom eg meg, fekk kjøpt epler og yougurt og mjøl til å baka heimalaga grovbrød av. I rein yrskap der eg promenerte i hatt og finkåpe gjennom storgata i regnveret, så smatt eg inn i ein butikk og kjøpte meg to nye truser, skikkeleg dyre og sexye. Ein veit då aldri kva framtida kan by på. Og eg kjende meg så utruleg på høgda då dama i undertøybutikken såg på meg og sa, “eg likar stilen din”. Johoo, ingen dårleg dag likevel, trass i bad hair.  Moralen er, ingen treng vita kva som er under hatten!