Archive for February, 2014

mulighetane var ubegrensa…

Vi vil vel helst, dei fleste av oss, pynta litt på fortida. Og i min barndom var det strenge reglar for kva som var lov og ikkje. Eg har vel hevda at eg var eit særdeles lydig barn. Men er no det heile sanninga? Eg blei så uventa oppglødd i dag då eg las om tiåringen som hadde tatt foreldra sin bil, pakka si atten måner gamle søster inn i bilen og lagt i veg på tur til bestemor. Ikkje overraskande havna han i grøfta, men det var tiltak i guten, han praia ein brøytebil og bad om å bli slept opp på vegen igjen. Då brøytemannen kommenterte at han såg no litt ung ut til å kjøra bil, svarte guten kjapt at det var fordi han var dverg. Dessverre låg sertifikatet heime.

Ein livsfarleg situasjon. Det kunne gått skikkeleg ille. Men kor ofte er det slikt initiativ i ungar lenger? I dag blir ungane kjørt frå A til B, dei blir følgd opp og passa på, og det dei har att av fritid blir brukt framfor skjermen. Og for all del, i den verda vi lever i i dag, så kan ein vel ikkje sleppa augo frå ungane skal ein vera trygg. Men før då? Det var vel ikkje heilt trygt det vi fann på som ungar heller. Ingen kjørte og henta oss. Ingen hadde oversikt over dei timane vi var ute og hadde fritid. Mulighetane var ubegrensa til å utforska og finna på.

Det er ein del skamfulle ting i min barndom og ungdom som eg helst ikkje vil stå ved. Smugrøyking i skogen er det minste, verre at eg stal tobakk frå bestefar. Og så “billigsal” på butikken som vi passerte på skulevegen. Brusen var på bakrommet, så ein bestilte brus, resten fylte skuleveskene med pølser. Så hadde vi pølsefest på heimvegen. Og sigarett-tennarar gjekk det vel nokon av i sekkane også. Kjekt å ha.

Eg hugsar eg var sidemann i ein bil der døra ikkje gjekk igjen. Når vi var ute og kjørte, så måtte eg har armen ut glaset og halda på døra for at ho ikkje skulle spretta opp. Vindusviskarar var det heller ikkje, og på vestlandsvegar var ikkje det særleg stas. Det blei å vri seg ut den opne sideruta, halda døra med eine handa og viska vatn av frontruta med hi handa. Ikkje heilt ufarleg.

Det var ikkje berre tiåringen som lurte bilnøklar frå faren. Eg var med å stå vakt då ein god venn sneik seg på soverommet til foreldra og smugla nøklane or bukselomma mens faren sov. Så drog vi på nattleg tur, då alle trudde vi sov.

Har eg verkeleg vore med på dette? Du verda alt ein fortrengjer og gløymer. Men stundom kjem det for ein dag. Nei, eg var nok ikkje det prakteksemplaret eg gjerne vil laga det til. Så det frydar meg at det enno fins nokon som tør gjera sprø ting, sjølv om eg ropar nei nei nei gjer aldri noko slikt. Og hadde mine eigne barn eller barnebarn funne på noko som dette, hadde eg ikkje sove ei natt meir.

reise tilbake i tid…

Eg fant igjen den gamle minneboka mi siste eg var i heimbygda, eller det var min eks som fann ho då han rydda i bokhylla si. Og å lesa i boka blei som ei reise tilbake i tid. På første sida sto det “jula 1958″. Det var jula då eg var seks år. Og boka hadde tydelegvis følgd meg opp gjennom skuleåra. For her var minne frå familie, frå naboar, frå skulevenner og venner av skulevenner. Her var minne frå bestefar som skreiv å med to aa-ar, frå tanter som no er borte, frå far som sjeldan skreiv eit ord av fri vilje, frå ho som dreiv barneforeningen, og nabogutane som tydeligvis ikkje var heilt bekvemme med å skriva minne og som rabla litt over for å gjera det meir tøft. Men på siste sida sto minnet frå bestemor.

Bestemor var viktig for meg i livet mitt. Kanskje ein av dei viktigaste som har vore. Og det å sjå handskrifta hennar gjorde noko med meg. Ho har vore død i over femti år no, men enno lever ho i meg. Eg kan sjå henne heilt klårt for meg, høyra stemma hennar, sjå rynka i panna når ho ikkje syntes om noko, og eg kan kjenna varmen frå det mjuke fanget hennar når eg søkte trøyst. Bestemor var trygghet, og ho blei så altfor tidleg borte. Men så er ho likevel ikkje borte. Etter femti år lever ho framleis i meg.

Akkurat det er ein god tanke å ha med seg. At vi blir ikkje borte den dagen vi er borte fysisk. Vi blir att i dei menneska som er glade i oss. Vi lever vidare i alle minna, i alt vi har delt, i alt vi har betydd. Om det ikkje blir evig liv, så kan det bli eit langt liv utover livet, om vi har fått plass i nokon sitt hjarte. Bestemor vil leva så lenge eg lever. Eg håper det blir ei god stund til.

god nok…

Gi blanke faen, blei Per Fugleli sitert, og eg las orda på avissida med så mange nikk at eg nesten fekk kink i nakken. Mange av oss kunne ha så forbaska godt av å gje litt blanke faen. Kor lenge har vi ikkje prøvd å tilfredsstilla behov rundt oss, tilpassa oss, strekkja oss til vi har forstrekt oss. Her går vi rundt med dårleg samvit fordi vi ikkje greier bli slanke nok, pene nok, ha huset katalagvakkert, og få alt i livet til å passa inn i eit ferdiglaga mønster. Skulle vi ikkje vera god nok?

Ja, eg er jammen god nok med mine tjue overkilo. Eg er god nok med min grå hår som stadig tyt fram, eg er god nok med mine rynker og med alt eg ikkje får til etter oppskrifta. Eg er god nok med mine kaker med personlegdom som haltar litt her og der, eg er god nok med mine heimesteikte brød som er laga av ferdigblanda mjøl frå butikken. Eg er god nok til og med i dag då eg var på toalettet på stamkafeen og kom tilbake glad og nøgd med stakken oppunder longsen. Ja visst, er det så nøye då?

Tenk kor mykje gladare vi hadde vore, kor mykje gøyare vi hadde hatt det, kor mykjer rausare vi hadde møtt kvarandre om vi gav litt meir blanke faen, vi flinke. Så kunne dei som alt gir blanke faen frå før og trampar ned dei dei møter på vegen fått overta litt av vår ansvarskjensle, så alle hadde kunna levd betre saman.

Eg sat på kafen og høyrde på to flotte slanke personar som sat og snakka om diettar og kiloar og forsaking… Dei om det. Eg for min del blir sur av å forsaka!  Og eg kan vel velja å gi blanke faen i andre sine val og stå for mine eigne. Eg er ein livsnytar, om det har sine biverknader, som alt anna som skal gjera godt :-)