Archive for December, 2013

fest for ein…

Eg skal feira nyttårsaftan aleine. Eg har valt det. Og eg gler meg! Alt er førebudd på beste viset til fest for ein. Eg har kjøpt inn god mat, her skal ikkje noko gjerast lettvindt. Eg har vore på biblioteket og lånt meg to gode bøker. Musikk har eg også, den eg likar aller best. Eg trur til og med eg skal pynta meg opp. Er eg ikkje viktig nok til at eg skal pynta meg for meg kanskje? Det er noko med denne dagen i året, milepælen, inngongen til noko heilt nytt.

Klokka tolv skal eg stå på veranden min, sjå rakettane og gråte ein skvett for alt som ikkje er blitt slik eg ein gong drøymde det, og så skal eg løfta opp draumar for det nye året. Ta ei lita vareoppteljing. Kva er viktig for meg? Kva val vil eg gje fokus framover no. Draumar er viktige. Eg skal henga opp nokre over meg der eg står og skålar med meg sjølv.

Eg møtte ei på butikken i dag som lurte på kva eg skulle gjera på på nyttårsaftan. Ha fest for meg sjølv, sa eg. Ho syntes det høyrde triveleg ut til ho forsto at eg meinte fest aleine. Då såg eg medynk i andletet hennar. Ho syntes synd i meg. Men det er då slett ikkje synd i meg. Eg har valt det sjøl. Det er dette eg aller helst vil, i år. Men når klokka tikkar seg over frå 2013 til 2014, så håper eg at nokon sender meg ein god tanke, og at det kanskje kjem nokre helsingar. For meir aleine vil eg ikkje vera enn at nokon der ute hugsar meg denne natta. Men om ikkje, så helsar eg meg sjølv.

plutseleg ryddedille…

Eg fekk eit plutseleg anfall av ryddedille, og henta fram krokane eg hadde kjøpt for lenge sidan til å henga opp sjala mine på i gangen. Hammer og spikar fann eg i roteskuffa, etter å ha sokna mellom taperullar, metermål, skrujern, skopusseutstyr, diverse leidningar og andre nyttige ting eg ikkje visste eg hadde. Plass til krokane hadde eg sett ut for lenge sidan. No skulle det endeleg bli slutt på sjal dinglande ned frå hattehylla, eller i kaos og haug på kommoden. Dette skulle bli stas.

Praktisk er eg ikkje kjend for å vera, men å banka i to spikrar må vel ein kvar tosk greia. Så eg hamra i veg. Berre det at spikrane nekta å vera med på leiken. Ikkje tale om at dei ville inn i veggen. Men den som ikkje vil, han skal, tenkte eg, og gauv på. Eg hamra og slo både spikrar og fingrar, og gav meg ikkje på tørre møkka. Men det gjorde ikkje spikrane heller. Dei stritta mot same kor hardt eg slo.

Til slutt måtte eg mistrøystig sjå nærare på desse håplause spikrane. Framfor meg var det kome to solide hol i veggen, og det var det. Det var då tanken slo meg, at det kanskje ikkje var spiker eg hadde funne. Men skruer er då så umåteleg like på spiker, så eg trøysta meg med at det er vel ikkje det minste rart at ein ukyndig tar feil?

det er stille…

Eg står på veranden min, eg har tid og det er stille. Rundt meg er det mørkt. Ingen lys i vindauge. Ingen biltrafikk. Berre vinden i trea og regndråpane mot taket. Skyer dekker stjernene og månen, men eg veit dei er der. Slik eg veit at det fins menneske i livet mitt som bryr seg om meg. Og som eg er glad i.

Eg står her og kjenner på det som er i meg. Kjenner på både det såre og det vakre. Lar melankolien få plass, og hentar fram draumar. Kjenner på det å leva, kor dyrebart det er. At enno er det noko som kan skapast, enno er det øyeblikk å få vera i.

Rart, eg er aleine her, i denne stilla, men kjenner meg ikkje aleine. Den som har eit levd liv med seg, har eit skattkammer å henta frå.

frå mi minnebok…

Det var den dagen eg rodde den gamle oselvaren frå fiskeplass til fiskeplass på Firdalsvatnet.

Det var blenkande klårt og det draup frå årene for kvart tak. Eg hugsar ikkje om det var sol.

Det var den dagen eg reidde garn for første gong og sidan sat på den store steinen og blei servert steikt ørret med grasløk.

Det var den dagen eg visste: Av jord er du komen!

i tårene…

I dag gret eg for ein gammal venn som døydde på fredag, og for kona hans som er aleine tilbake. Og for den unge dottera. Eg gret for alle dei som går inn i denne jula med ein tom stol ved bordet etter ein som er gått bort. Eg gret for dei som ikkje opplever julegleda og som ikkje maktar gripa eller skapa gylne øyeblikk fordi så mykje skuggar. Eg gret for dei som kjenner seg einsame, for dei sjuke og dei redde.

Men gråten min hjelper ingen. Det er handling som gjeld. Den vesle helsinga. Sms-en, E-posten, blomen, kortet, det å sjå innom. Det å visa at ein er der. Vi kan ikkje løfta bort smerta til kvarandre, men vi kan strekkja fram ei hand og seia at vi er her. Midt i julestria fins det nok tid til den ørvesle visitten. Alle veit vi vel om nokon som ikkje vil få ei god jul.

Det kan vera skaparkraft i tårene. Dei vi deler. I blant er det dei små tinga som er dei største.

Å vera der ein er…

Eg trur eg har brukt meir tid enn mange til å lengta. Til å ønskja ting annleis. Til å drøyma om det som ligg bortanfor det som er. Eg trur eg har mista mange mulighetar fordi eg har vore mentalt på veg vidare. For det er i det som er noko kan skapast. Det er i øyeblikka no det magiske skjer. Kanskje ikkje det optimale, kanskje ikkje det eventyret fortel, men likevel noko vakkert og sterkt.

Stadig må eg minna meg på dette å vera tilstades her og no. Sjå det eg har, skapa ut frå det som er. Gripa øyeblikka og mulighetane. Då eg var aleine jobba eg med å laga fest for ein. Og jammen blei det greit det og. No frydar eg meg over at dei eg ikkje skal feira jul med har det fint der dei er. Visst kunne ting alltid vore annleis. Men det er som det er. Og ut frå det er det min jobb å vera tilstades i det som er og skapa det så vakkert eg kan.

No er eg her. Og her skal eg vera med heile meg så eg ikkje mister dei små magiske glimta med å lengta meg bort eller drøyma svevande draumar. Akkurat desse dagane kjem aldri att. Det er berre no dei kan opplevast og skapast.

det blir jul, og jula går over…

Eg må vedgår at eg går for enkle løysingar. I dag er eg godt nøgd. Eg har bakte pepperkaker. Spelar det noko rolle om eg har kjøpt deigen på Rema100? Det luktar like godt og smaker godt gjer det også. Og klar til i morgon har eg ferdigkjøpt kransekakedeig. Kanskje blir det kokosmakroner også. Og så er det jul. Med tre sortar. Kakeboksane er fulle nok, eg er ikkje redd vi ikkje skal få i oss nok kaloriar i jula. Ingen gjestar skal i skapa mine og sjå om det er ryddig, eller leita etter støv på listene med fingrane. Eg tenner lys og dempar lys, og så er alle nissane komne fram og står på skapet. Det blir jul.

Det blir jul om eg er langt frå mange av mine, det blir jul om det er grått ute, det blir jul om eg har rast rundt eller har gått sakte. Og så er jula snart over. Til glede for mange, endå få vil innrømma det. For jula skal jo vera lykke og fellesskap og skinande stjerner og glade barn. Men for mange er jula utslitthet, etter kav for at alt skal vera perfekt og etter ein krampaktig vera glad leik. Alle skal tilfredsstillast. Og alla skal visa sitt besta humør, som vi sang på leir i ungdommen. Det skal god helse til ei vellykka jul.

Nei, eg går for dei enkle løysingane. Ferdigkjøpt julekakedeig, lav terskel for kva eg kan hoppa over, lav liste av forventingar, og vilje til å vera i det som er og la det som kunne vera liggja. Gjera øyeblikka så gode som dei kan bli. Det blir jul, og jula går over. Til glede og til trøyst.

dette eine ordet…

Eg snakka i telefonen med eit av barnebarna mine i dag. “Bestemor kjem neste helg”, sa eg. “Jippi”, svara han. Jippi! Dette eine ordet og det flomma over av varme i eit bestemorhjarte. Jippi! I dag trur eg det er det vakraste ordet eg veit om.

Å bu langt frå barnebarn har sin pris. Det er å ikkje få vera nær i alle desse små, viktige kvardagshendingar. Det er å gå glipp av dei plutselege spesielle øyeblikka. Men så får ein oppleva å vera venta. Ein får koma til opne armar, klemmar og alt dette som må forteljast. Og ein får kjenna den djupe gleda ved eit Jippi!

Ei veke, nei mindre enn ei veke, så er eg der. Og tida fram til då skal eg varma meg på dette Jippi! Ha det med som ei stille lykke,

ingen fasit…

Dette er mitt liv, syng Kim Larsen. Dette er mitt liv! Eg lyttar til musikken og kjenner på kva orda gjer med meg. Ser på det som blei. Kor mange val er det ikkje eg har gjort gjennom livet så langt, kor mange ubevisste val var det ikkje mellom dei eg gjorde. Og kor lite eg visste om konsekvensane av vala. Det er slik det er. Det er slik det må vera.

Livet har ingen fasit. Vi kan ikkje slå opp og sjå om reknestykket blei rett. Vi må gå vegen, vi må gjera vala våre, og så veit vi aldri kva som kunne skjedd om vi gjorde andre val. For det er her vi er no. Det er her eg er no. Desemberkveld, lyttande til musikk, med ein open sårbarhet i meg. Kan eg seia som Edith Piaf, eg angrar ingen ting?

Det viktigaste er å akseptera staden ein står på her og no. Å sjå at uansett kva som førte meg hit, så er det her eg er. Det er herfra vala mine skal takast no. Det er herfra eg kan gå vidare. Dette er livet mitt. Med sine avgrensingar og sine mulighetar. Så får eg opna handa og gå framover.

produktivitet?

Eg har fått lov å møta eldre menneske, menneske som ikkje lenger er “produktive”, som kanskje slit med helse og med det å greia alle dei daglege ting sjølv. Og eg har fått oppleva ein rikdom. Det har gitt meg tankar. Om kva som er “produktivitet”, kva som er viktig i livet. Eg har fått møta historiar og opplevingar frå ei tid mange av oss må bruka fantasi for å sjå for oss. Og har fått dela private minne, ting som har rørt ved dei som har delt, som har betydd noko. Eg undrast, er ikkje det å overbringa historiar og erfaringar også “produktivitet”. Eller det å gje omsorg, varme, nærleik, tid? Vi har så lett for å plassera kvarandre på ein verdistige. Men kva er den største verdien?

I mange samfunn blir høg alder verdsett og djupt respektert. Gløymer vi her hos oss det dei eldre har å gje? Gløymer vi det vi kan læra, det vi kan få del i?  Treng vi ikkje at nokon verkeleg bryr seg med oss og om oss, slik mange av våre eldre gjer. Vi har våre travle liv, vi har våre mange aktivitetar. Eg er der sjølv, fullt opptatt av mitt. Men desse møta eg no har fått, har berørt meg. Femten historiar i ei minnebok, det er berre nokre få mot alle dei som er rundt oss, klare til å henta. Ein dag er dei borte, dei som kan fortelja, og med dei er også historiane borte.

Dei er ikkje ei gruppe som sit der plassert på ulike sjukeheimar, dei er enkeltmenneske. Kanskje heng bilde av oss på ein vegg hos ein av dei, kanskje er det der vi finn det rausaste hjartet å kvila nær. Fins noko meir “produktivt” enn kjærleiken?