Archive for November, 2013

rikdom må delast…

Eg fekk adventkalender i posten i dag, frå barnebarna mine. For ei glede! Eg har gått rundt med song i kroppen i heile dag. At dei har tenkt på meg, og pakka inn dei små pakkane. Dei har brukt tid og omtanke. Eg som ikkje er der rundt dei i kvardagen og får følgja kvar plasterlapp og latter, eg er likevel med.

Det betyr så enormt mykje å bli hugsa på. Å bli rekna med. Å få desse små teikna på at ein har nokon som bryr seg om ein. Det får dagane til å dansa. Eg sit her og ser på alle dei små gledene, ei for kvar dag i advent, og eg kjenner kor rik eg er.

Rikdom må delast! Kven kan eg hugsa på?

 

Vakker oppleving…

Eg hadde ei slik vakker oppleving i dag. Eg skulle på biblioteket. I gangen utfor sto ei purung mor med barnevogn. Den vesle i vogna hadde tydelegvis ikkje tenkt seg til biblioteket, ho hadde opna heile si stemmeprakt. Den unge mora prøvde trøysta og roa, men ungen gav seg ikkje.

Då kom ein eldre mann forbi. Ein stor, røssleg kar i raud topplue og godt gøymt i eit frodig skjegg. Mannen stogga og såg på den vesle. – Nei men kva heiter den vesle kroppen her, spurde han. -Klara, svara den unge mora. Og mannen bøygde seg mot vesle Klara. – Du må då ikkje gråta ein slik fin dag, sa han. Og så byrja han å syngja.

Den vakraste song fylte gangen utfor biblioteket, og nådde truleg også inn til dei som var inne der. Ei stemme så varm, så mild, så ufattelig nydeleg at eg kjende håra reiste seg på armane og klumpen kom i halsen. Og også vesle Klara blei stille og lytta. Ho festa dei klare blå augo på denne mannen som sto der og gav oss ei heilag stund, midt på ein kald vinterdag.

 

skuld ligg berre ein plass…

Det er FNs internasjonale dag mot kvinnevald i dag. Det er som om eg vil verja meg mot ordet kvinnevald, som mot barnevald, og mannevald for den saks skuld. Vald er så vondt, så krenkande, så djupdgripande øydeleggjande. Og så vanskeleg å koma seg ut av, det ser vi igjen og igjen.. For den som slår er ikkje berre eit vondt menneske. Ofte er det eit såra menneske, eit sjølv krenka menneske, eit menneske det er lett å synast synd i. Så kvinner blir, mot alle odds. I håpet om at det kvar gong er siste gong, og at det aldri vil skje igjen. Dessutan tek kvinna skuld. Det var nok ho som provoserte dette fram. Det var nok noko ho burde gjort annleis, forstått. Men skuld ligg kun ein plass, hos den som slår.

Kjære medsøstre, kor tid skal vi forstå at ein som slår sluttar ikkje å slå. At vi ikkje kan berga alle såra menn i verda. Truleg kan vi ikkje berga ein einaste ein. Det gjeld å ta føtene på nakken og springa. Koma oss vekk frå det rom der vi kan nåast med vald. Det er inga skam å snu. Det er inga skam å berga seg sjølv, og eventuelle barn.  Det hjelper ikkje det minste at det er synd i mannen, han får finna hjelp andre plassar.

Til kvinner som opplever vald vil eg ropa:Røm! Kom deg bort! Berg deg. Du er altfor verdfull til å øydeleggja deg på umogeleg håp. Du greier deg! Eit betre liv ventar! Det er mandag morgon, ei ny veke ligg framfor, og resten av livet.

eg er stolt av rynkene mine…

Bli kvitt rynkene dine på 14 dagar, sto det i annonsen. Du store allverda. Bli kvitt rynkene? Det er jo som å seia at eg vil kvitta meg med ein medalje for lang og tru teneste. Som om livet eg har levd ikkje har vore verd det. Nei, eg er stolt av rynkene mine. Dei er jo teikn på at eg har levd. At eg har kjent på ulike dagar, både gode og dårlege. At eg har elska og mista. At eg har opplevd og smakt.

Skulle eg kvitta meg med rynkene? Skulle eg etter å ha passert seksti år sjå ut som om eg er ny i verda?Heidersteikn er rynkene! Og nei, eg vil aldri gje frå meg desse runene som er teikna inn i huda og som eg har brukt alle desse åra og alle desse dagar på å erobra meg. Rynkene, dei er også den eg er. Og den som ikkje ser det vakre i rynkene mine, den fortener meg ikkje!

eg har jo vilje…

I dag vakna eg til ein Bad Hair Day! Eller, det var forresten ikkje berre håret som var ute av lage. Heile eg. Som om noko kjemisk hadde skjedd i meg over natta. Eg hadde ikkje lyst til å stå opp. Heilt frå ingen stader var tungsinnet kome. Det nytta ikkje kva eg prøvde lokka meg sjølv med. Ikkje alle gledene eg kunne gå ut og plukka, ikkje det vesle skiltet på badet: “Det er din dag i dag”. Denne dagen hadde eg berre lyst å dra dyna over hovudet og bli i senga.

Men eg har jo vilje, så eg tok meg sjølv i nakken og kom meg opp. Og her går eg med survegeip og er på gråten utan ein einaste god grunn, som eg veit om i alle fall. Eg er for gammal til å vera premenstruell, eg har det for godt til å ha noko å klaga over. Det berre ligg der i heile meg som ei tyngd. Eg kjenner meg som det mest einsame menneske i heile verda, eg som har så mange.

Ja ja, så er det slik i dag. At det ikkje er lysten men viljen som må styra meg. Og alt kjekt kan jo skje etter kvart. Ein telefon, ein E-post, eit smil. Det nyttar ikkje å la seg skli ned i elendet. Her er det å retta seg opp, ta på vinterjakken og skolettane og gå ut. Dagen er her, og om ikkje sola skin, så er likevel alle mulighetane her til å få ein vakker dag.

Så no kjem eg, alle mulighetar. No kjem eg, alle gleder. No kjem eg med heile surkroppen min og er klar for ei forvandling!

å snu ei dameveske på hovudet…

Eg las om ei som hadde tømt handveska si og blei forundra over alt som var der. Det er utruleg kva ei dameveske kan innehalda. Så eg fann ut at eg skulle snu mi på hovudet og sjå kva eg fann. Og du og du!

Først plukka eg ut det sjølvsagte. Setlebok og kortmappe. Deretter ei notatblokk og tre pennar, noko eg aldri går ut utan. Så var det hårbørsten og hovudverktablettane. Alltid greit å vera beredt. Men jammen var det sugetablettar der også, for sår hals. Truleg frå i fjor vinter. Og fire lause karamellar i oppsmuldrande sølvpapir. Gisp, kor lenge har dei lagt der?

Der var to pakkar våtserviettar. Kvifor to? Og ei gammal bussrute. Og jammen dukka det opp ein leppestift eg trudde eg hadde mista. Og så var der ein haug lause kvitteringar. Og der, der var det ein hårstrikk også, og eit tomt sjokoladepapir. Og heilt inst i hjørmet ein knapp? Nei, ein overvintra pastill.

Ja ja, eg fekk no rydda opp i veska mi. Det kunne vel vore verre. Eller handlar det om at eg har fleire vesker?

eg har dei finaste raude dansesko…

No er det altfor lenge sidan eg dansa. Eg som ein gong var Dancing Queen. Eg som nytta ein kvar sjanse og heiv meg på golvet. Eg som dansa så det song i kroppen og som gav ein glad dag i om eg var aleine på golvet eller om folk himla med augo. Eg som dansa tango så dotter mi nappa meg i armene og fortalde meg at eg såg så salig ut der eg dansa at kvar som dansa med meg måtte tru eg var forelska i dei. Eg som var djupt forelska i dansen.

Eg har dei finaste raude dansesko, så det manglar ikkje på det. Dansekjole har eg også. Mange dansekjolar eigentleg. Så kvifor i alle verda er eg blitt ein stillesitjar når musikken spelar opp? Er det slik at di lenger der blir sidan sist, di tyngre er det å koma seg ut på igjen?  Eg er i alle fall ikkje for gammal. DET er det ikkje!

Her eg skriv hugsar eg gleda, den vedunderlege gleda ved å følgja rytmane, ved å la kroppen få leva i musikken, kjenna lykka sitra. Ja, eg hugsar. Det er visst på tide å lufta danseskorne igjen. På tide å hiva seg i dansen på nytt. Eg kan jo starta heime på stovegolvet. I grunnen så er eg starta heime på stovegolvet. No! Ingen ting å nøla etter.

Korleis er eg blitt…

Av og til gjer det så vondt å sjå at eg vil vegra meg. Korleis kan eg som har det så godt orka sjå dei som har mista alt? Sjå dei tomme barneandleta, vita om alle som har mista sine kjære, alle desse som manglar alt. Eg vil helst snu meg bort frå desse som lever der, utan tak over hovudet, mat, reint vatn, medisinar. Korleis skal eg orka sjå smerta, den nakne sorga, fortvilelsen. Men korleis er eg blitt om eg ikkje ser?

Ingen kan hjelpa alle, alle kan hjelpa nokon. Eit musepiss i havet, seiest det om det vi kan få til. Men det er ein og ein dråpe som blir til eit hav. Og var eg den eine mellom dei uteljande mange i den store nøden som fekk hjelp, så kunne det bli skilnaden på liv og død For meg eller barnet mitt. Skulle det vera lite?

Ja, denne gongen må eg tvinga meg til å sjå. Denne gongen må eg erkjenna vegringa og trengja meg forbi. Eg vil ikkje i mitt mette sjølvsentrerte liv bli eit menneske der hjartet er blitt kaldt og engasjementet for dei som treng det er lunka.. Det handlar om verdiar eg alltid har trudd på. At vi angår kvarandre, vi som lever her på denne jorda. Eg trur på det gamle ordet som seier at rikast blir den som deler.

 

er eg ein elefant…

I mine yngre år samla eg på elefantar! Det starta med at eg fekk ein frå ei venninne som sa at ingen har betre hukommelse enn ein elefant, han hugsar alltid dei som har gjort godt mot han. Eller vondt. Ho håpa eg ville hugsa henne for det gode.

Elefanten hugsar alltid. Er eg ein elefant? Og kva vel eg å hugsa? Når ein har levd ei stund har det samla seg ganske mykje i minneboka. Der er sår og der er gleder. Der er gode opplevingar og dårlige. Kan elefanten velja kva han vil fokusera på? Eg kan! Eg er eit menneske med vilje. Eg er eit menneske som kan festa blikket på det eg ønskjer å fylla livet med. Eg kan velja å hugsa det gode. Ikkje for å lata som om det vonde ikkje har vore, men for at det vonde ikkje skal få ta livskrafta bort. Eg vil samla på dei gode menneska. Eg vil samla på dei gode minnene.

Eg har elefantdsamlinga mi ein stad i ein flyttekasse. Kanskje eg skal henta fram i alle fall ein elefant som kan stå der framfor meg og minna meg på alt det gode livet har gitt meg. For når eg ser tilbake, ser at det er mykje meir der å takka for enn eg kanskje hadde trudd.

Eg vel kven eg vil gje rom i mitt minne. Og dei menneska eg vil la få bu der, det er dei eg hugsar for det gode. Ein slik elefant vil eg vera!

 

kven er vakker?

Eg har fått møta tre flotte kvinner i dag, alle tre over nitti år, den eine eit år frå hundre. Eg har fått lytta til historiar frå livet deira, og eg kjenner meg så berika, så oppfylt av alt dei hadde å dela. Det var alvor, det var humor. Som ho som fortalde ho hadde levd aleine heile livet, ho hadde hatt ein kjærast, men han blei ho så sint på at ho hadde tenkt ho ville ta dei spissaste stilletthælskoa sine og trakka over heile han. Menn skulle kome med merkelapp, meinte ho.

Eg sat og såg på desse kvinnene, som hadde levd, som hadde erfart, som sat der med sitt rike forråd og kunne fortelja. Eg såg på rynkene i andleta, på dei mange livsstripene, men aller mest på augo. Der var så mykje klokskap og varme. Og så glimtet når dei kunne krydra historiane sine med rå humor. Dei var så vakre, så vakre.

Eg sat der og tenkte, kven er vi som lagar ideal av ungdom, som strevar etter å sjå unge ut til vi er mette av dagar. Kven er vi som dyrkar det glatte og ulevde. Visst er ungdommen eit vakkert syn for auga, men er ikkje også det levde livet vakkert? Desse kvinnene, desse som har elska og sørgd, ledd og gråte, som har slite sin del i livet, og som sit der og er kjelder å ausa frå, skulle ikkje desse vera det vakraste vi kan sjå?