Archive for September, 2013

det er då berre ein kasse…

Det fins menneske som set spor i livet eins på godt. Men også på vondt. Her dukka det på facebook opp eit bilde frå farne dagar. Kassen i gymsalen. Den vi måtte hoppa over. Vi sto der på rekkje og skulle hoppa etter tur. Ta fart, opp på springbrettet og så koma oss over. Berre det at somme av oss kom aldri over.

Fremst i køen sto dei spreke og spretne. Dei som alltid greide det. Dei same som blei valt først i ballspel. Mens somme av oss sto heilt bak i køen og prøvde forbli der. Det gjekk aldri. Gymlærarar er visst eit eige folkeslag. Dei står der med ein usynleg pisk og driv ein ut i elendet. For du veit det sjølv, du kjem aldri over.

Det var ikkje det at eg var så tung i baken den gongen. Men eg var forsiktig. Og engsteleg. Kassen såg ut som eit monster der han sto, stor og skummel. Til pers måtte eg. Med vondt i magen og hjartet i halsen tok eg springfart, satsa på brettet, og buklanda på kassen. Kvar gong.

Eg hata det. Eg hadde gløymt kor eg hata det til bildet av kassen dukka opp der framfor meg. Det var som om nederlaget, frykten og fortvilinga kom som ein flaum og dreiv meg med. Eg visste ikkje at det låg slike fæle, svarte kjensler og sov inni meg, klar til å bli vekte opp.

Det er jo ei æve sidan. Det er då berre ein kasse. Og eg er stor jente no, og ingen kan tvinga meg til eit einaste hopp. Likevel sit eg her klar til krig mot alle omsynslause gymlærarar i verda.

skummelt…

Det er noko med turnehotell-livet. Aleine på hotell ei veke, to verker, kanskje meir. Det er så mange kveldar å fylla. No er det nok ulikt kva ein finn på å bruka tida til, men du og du kor mange aviser eg les. Her er det å gå over heile lina. Osloavisene, Bergensavisene. Lokalaviser der eg er, eller der eg har vore. Artiklar eg aldri ellers ville gitt meg tid til å kasta meg over.

Men jammen er det mykje elende desse avisene fortel om. Anten det er innanlands eller utanlands så er det ingen ende på fælskapen. Her er korrupsjon, maktarroganse, overgrep, fatale feilbehandlingar, psykiatri som bommar med dei verste følgjer. Her er dårlege vegar, dårlege leiarar, dårlege prosjekt, dårlege val. Og det er vel ikkje usant noko av det dei skriv. Men eg har lyst til å ropa: Gje meg ei gladmelding! Gje meg noko å strekkja meg etter, noko å tru på, noko å stå opp for, så eg ikkje misser motet og snur meg bort og sovnar.

Vis meg dei gode eksempla. Vis meg dei som kjempar for rettferd og fred. Vis meg idealistane med dei bankande hjarto. Vis meg dei som går inn og ikkje er redde for å ta eit tak der dei ser det trengs, utan at profitt er i tanken. Vis meg dei rettskafne og redelege, dei som kan peika ut retning for ei betre verd.

Det vi fyller oss med, det pregar oss. Det vi lyttar til og gir vår oppmerksomhet, det formar kven vi blir, seier eit gammalt ord. Skummelt då, å lesa aviser.

 

sagt er sagt…

Det er ikkje alt ein skal seia. Ikkje ein gong om ein meiner det. Eg har høyrt om dei gamle damene som er så frekke og rettframsnakkande at det ikkje er måte på. Er eg blitt ei av dei? Utan skammavit? Eller er det det at ein einsam forfattar som sit der i sitt skrivekammer for seg sjølv har gløymt korleis ein ter seg mellom folk?

Eg var på to lærarrom i dag. På det eine blei eg sitjande å snakka med to flotte damelærarar (det er ingen ting som heiter lærarinner lenger). Vi drøsa no om eitt og hitt, og i ein bisetning kom eg til å nemna noko som var sagt i femtiårsdagen min. “Er du blitt femti” spurde eine dama. “Javisst, eg har passert seksti også”, sa eg. Dama såg på meg, ikkje veit eg om tilgjort forskrekka, andre folk er jo høflege. “Det hadde eg aldri trudd”, sa ho. Ho studerte meg. “Du kunne vore reklame for hudkrem du”, skraut ho. “Korleis greier du halda deg så ung?” Det var då eg ikkje passa kjeften min. “Berre sørg for å ikkje bli for tynn”, sa eg. “Det er dei tynne som blir først gamle”.

Det blei svært stille rundt meg. Og eg oppdaga til min skrekk at begge dei to damene var syltynne, og med antydning til skrukketrollhud. Eg burde vel bøyg hovudet i skam, men sagt var sagt. Som i Hakkebakkeskogen. Gjort er gjort. Kunne eg berre lova at frå no av…

turneliv…

Å vera på turne er å møta flotte ungar. Men det er også å koma inn på lærarrom og møta lærarar. Og det kan vera svært ulike opplevingar frå skule til skule. Alt frå dei som går i ring rundt meg som om eg skulle vore spedalsk og veldig ikkje ser meg. Og der eg får meldinga: “vil du ha kaffi får du putta fem kroner i boksen der borte”. Til dei som dekker festbord for meg og underheld meg med lokale historiar.

I storfriminuttet i dag fekk eg som bordkavaler ein av det siste slaget. Vel åt han opp brorparten av maten dei hadde dekka på til meg, men det var vel unt. Tilbake fekk eg ei halv bok med historiar. Han hadde tydelegvis ei fargerik slekt. Han teikna bilde med orda sine så eg såg alt som ein film. Om dei to tantene og mennene deira der dei fire hadde eit sertifikat på deling. Og der onkel Laurits  kjørte i rundkjøring for første gong, og var så finsleg og høfleg at han stogga midt i rundkjøringa for å sleppa dei andre bilane forbi. Samt dei to tantene og mora som ikkje akkurat var småjenter og hadde ei badedrakt på deling. To sto bak eit tre og venta mens den tredje bada, så bytte dei på.

Eg var så fasinert at eg nesten gløymde å gå til time. Ei pliktoppfyllande dame måtte henta meg. Nei, eg sluttar aldri å fryda meg over alle dei flotte historiane frå det levde livet. Den skal vera god, den romanen som toppar livet!

natt-tankar…

Eg er eit nattmenneske. Eg sit her og lyttar til Leonard Cohen. Har ikkje lyst til å krypa under fellen enno. Det er noko med desse natt-timane. Livet er så nært. Det er så ope, det såre, det ømme. Det er som om huda er tynnare, som om spegelbildet er klarare. Det som blei slik det blei. Alle dei nære møta ein fekk del i.

Eg fann ein test på nettet: Kor lykkeleg er du? Eg skulle berre kryssa av på spørsmål. Men kva svarer ein på spørsmålet om ein er lykkelegare enn folk flest? Eg fekk som svar på testen at eg var åttitre prosent lykkeleg. Åttitre prosent?

Kva i all verda er lykke? Er det å ha eit bakteppe å måla gleda mot? Er det å vita at gode øyeblikk ikkje er sjølvsagte? At det å kjenna sorg og sakn og einsemd ikkje er det same som mangel på lykke? Er det å ha vilje til å snu livet ein god veg? Neimen om eg veit, her eg sit ein sein nattetime, lyttar til musikk og har det uanstendig godt. Med det ømme og såre ope i meg. Eg kjenner at eg lever.

” jag tar stryken”…

Eg var hos frisøren i dag, og sat og las i eit vekeblad. Ei som blei intervjua hadde veslebroren som ideal. Han var eventyrlysten og det var så mykje han ville. Også ting andre ikkje synes om eller heia til. Det hende ho kom til å seia til han når han ville i gang at det kanskje ikkje var så lurt. ” Jag tar stryken”, sa han.

“Jag tar stryken”. Det er vel å vera viljug til å betala prisen. Det kan kosta å følgja draumane sine, våga kasta seg utpå og prøva gjera det ein gjerne vil. Ein kan koma til å misslukkast, ein kan bli flirt av, ein kan mista noko anna.

“Jag tar stryken”. Ja, jammen vil eg det. Om hubdre år er all ting gløymt. Men det er no vi lever. Det er no vi kan!

ei side i minneboka…

Undrast om eg er komen i mimrealderen. Det er som om sider i mi indre minnebok stadig opnar seg. I dag var eg plutseleg tilbake i ei bygd eg berre har vore ein gong, hos ein mann eg berre har møtt ein gong. Det var den sommaren eg surra rundt i ei evig lang forvirring. Eg sat på utekafe i Bergen i sola. Det var smekkfullt, og ein mann kom og spurde om å få setja seg ned ved bordet mitt. Vi kom i prat, og han var både kunnskapsrik og flott. Det enda med at han baud meg ut på middag.

Kvelden blei lang, og han skulle dra neste morgon. “Bli med meg”, sa han. Eg lo. Og vil skildes ved bilen min. Men eg greidde ikkje sleppa invitasjonen. Skulle eg ikkje unna meg litt galskap, tenkte eg. Andre planar hadde eg heller ikkje. Så eg sende tekstmelding: “Eg blir med”.

Tre heile dagar blei eg hos han i det gamle huset frå 1700-talet i den vesle, avisdesliggande bygda. Eg sat på kvilesteinen i hagen og lytta til stilla. Eg rodde båten medan han trekte garn. Han gav meg gummistøvlar i gåve, mine høghæla sko var litt misspassande der. Eg reidde garn for første gong i livet mitt, og sov på emisærloftet der eg låg og lytta til greinene frå tuntreet som slo mot ruta i vinden. Eg var ein framand som var komen heim.

Vi var vel litt fortumla begge to over dette møtet som ikkje var berekna. Og det blei vel litt i heftigaste laget for oss begge. Morgonen etter at eg var komen heim fann eg nøkkelen til døra mi ståande i låsen på utsida, og jakka mi hang over postkassestativet og flagra. Heilt nærverande hadde eg vel ikkje vore då eg landa tilbake til basen.

Vi møttest aldri igjen, han eg følgde og eg, men det er eit vakkert, vakkert minne.