regnbogen…

Eg er vakse opp med “alt med måte”. Sorga måtte vera med måte. Appetitten måtte vera med måte. Forventingane måtte vera med måte. Til og med gleda måtte vera med måte. Ein skulle ikkje bretta seg ut, verken i motgang eller medgang. Særleg i medgang. Det var viktig å framfor alt å ikkje tru ein var noko. Det galt å halda seg i bakgrunnen og vera mest mogeleg usynleg.

Eg prøvde. Du stor mi tid kor eg prøvde. Og alt eg gjekk glipp av mens eg prøvde. Ikkje skulle ein vera dramatisk og med store armslag, så eg batt livet mitt stramt. Ikkje skulle ein brusa ut med gleda si, det var skam. Eg kjende godt grensene, og dei var tronge. Og så utruleg vanskeleg det var å halda seg innanfor når livet brann og levde i ein, på godt og på vondt.

Ikkje meir. Nei, no vil eg ikkje knipa att lenger. No vil eg ikkje gå på stram line eller klippa av det som er. Eg vil sørgja når noko er vondt. Og endå meir vil eg visa gleda mi ope når det brusar i meg. Eg vil tåla å vera synleg, om det kan provosera somme. Eg vil tåla at det er dei som vil rista på hovudet og sukka over meg. Og dei som vil seia “kven trur ho at ho er”.

Eg lever. Og eg har berre denne tilmålte tida som er mi. Eg vil ikkje halda tilbake. Kva betyr det om nokon synes og meiner, ein dag er eg borte, og då skal eg ha levd den tida eg lever, med alle desse regnbogens fargar. Dagane skiftar. I dag er eg lykkeleg. Og eg vil ropa det høgt, fordi det er godt å få brusa ut det som boblar i ein. Morgondagen veit ein ingen ting om, men no, akkurat no er det godt å vera til.

glede på forhånd…

Eg las nett om hypokonderlegen som hadde begynt å ta gledene på forskudd, så fekk han i alle fall den gleda. Og jammen vil eg “stela” det prosjektet. For kor lett er det ikkje å grua seg, heilt bortkasta og i dei fleste tilfelle utan at det ein gruar seg slår til i det heile tatt. All tid og energi ein har kasta bort då. Nei, eg likte det om at dersom det ein gleder seg til ikkje slår til og blir suksess, så har ein alle fall hatt glede likevel, gleda i å gleda seg. Så genialt. Og sikkert vanskeleg. Eg er ikkje kome i gang enno, men eg skal verkeleg prøva.

I morgon skal eg på klassefest, jubileum etter 45 år. Så lett å tenkja, kva har vi eigentleg å snakka om etter 45 år? Har vi i det heile tatt noko felles lenger? Det blir sikkert langdrygt og kanskje finn eg ingen som har lyst til å snakka med meg. Nei, slike tankar skal bort. Her skal eg jammen gleda meg, til å sjå andlet som ein gong var ein del av kvardagen min, andlet eg var glad i, andlet eg ikkje var klar over betydde så mykje for meg men som eg no ser hadde betydning for den eg var og den eg blei. Kanskje kan vi gjenoppfriska øyeblikk i klasserommet, øyeblikk som har vore gløymte men no kjem fram igjen. Kanskje kan ein få takka for vennskap ein ikkje takka for den gongen då ein tok alt som sjølvsagt.

Eg gler meg til å berre vera der, i eit rom med dei som ein gong var ein del av livet mitt. Eg gler meg til kanskje å få ta del i små livsøyeblikk til dei andre, eg gler meg til god mat, og til kanskje ein dans viss eg er heldig. (Ei fortalde meg at det var menn i fleirtal). Kanskje ein liten flørt også, det smakar ikkje vondt det i min alder heller. Å du kor mykje det er å gle seg til, i dag og i morgon, og alle dagar. Og så har eg gleda no, når eg gler meg. Heilt gratis. Eg knabbar ideen frå hypokonderlegen og legg han til livsmottoa mine. Gleda meg på forhånd, så har eg garantert glede.

dyd å vera smålåten…

Nokon er så flinke med måtehald. Nokon greier å ta ein sjokoladebit og eitt kakestykke. Slik er ikkje eg. Tar eg ein bit, så vips er sjokoladeøskja tom. Tar eit eitt kakestykke så vips har eg tatt tre. Det er jammen bra eg ikkje likar alkohol. Det kunne blitt ille. Men ellers, på det gode livet byr meg, der er eg grådig. Og å vera grådig, det er skammeleg. Det lærte vi alt som små. Ikkje forsyn deg før du er buden, ver beskjeden og sei nei takk til meir sjølv om du har lyst på. Det er ein dyd å vera smålåten og prov på karakterstyrke å seia nei når alt i deg skrik ja.

Eg lærte aldri kunsten. Eg prøvde. Eg er altfor glad i alt godt. Eg er altfor livslysten. Eg hadde aldri nok med ein dans, eg ville dansa heile kvelden. Så har eg også måtta tåla å bli avvist. Som då eg i syden i fjor haust endeleg fann ein som dansa som ein gud, etter to dansar spurde eg med glitrane auger, får eg ein dans til. Nei, sa han. Det var det. Den grådige må rekna med smekk på fingeren.

I dag opna eg ei sjokoladeøskje eg hadde i skapet, skulle berre ta meg ein bit til kaffien. Vips, der var øskja tom. Og eg kvalm. Der kan du ha det så godt, kviskra nissen på skuldra mi, der ser du når du ikkje kjenner måten. Den som vil ha alt det han ser, han får grina når andre ler, sa far min. Eg vil ikkje ha alt det eg ser, eg vil ikkje ha fine hus og hytter og båtar og bilar, eg vil berre ha ein kjole eller fem, og ei god kake og ein deilig sjokolade. Og så litt til god kake og deilig sjokolade. Ja, så legg det seg på sidebeina. Og på magen, og på låra. Det er ikkje utan straff å vera glad i det søte.

Er det manglande karakter, eller er det manglande vilje som gjer at eg tillet meg alt det gode. At eg tillet meg sjokolade og kake og at eg elskar å dansa og elska og dikta. For det blir mange bøker av min mangel på måtehald. Det blir mykje latter av min manglande karakterstyrke. Det hadde heilt klart vore både sunnare og klokare å knipa igjen lystene sine og vera meir måtehalden, eg hadde sikkert levd lenger i landet. Men eg hadde hatt det mykje mindre gøy.

draumar…

Eg trur at draumar er viktige. Utan draumar kan vi lett visna og bli grå. Draumane er det som får oss til å gå inn i ein ny dag med forventing, draumane er det som får oss til å strekkja oss litt lenger. For det vedunderlege kan jo skje. Somme av oss fekk høyra som barn at hald opp med den drøyminga og grip tak i arbeidet. Men det går jo godt an å kombinera draum og arbeid. Det går godt an å ha føtene solid planta på jorda og i det kvardagen krev, og enno ha draumar. Og draumane treng ikkje vera store og utopiske for å vera glede. Av og til kan små draumar vera nok.

Eg hugsa då eg var ungjente og forelska. Det var nok å vakna kvar morgon og drøyma om at han den utvalde skulle sjå på meg og smila. Det skjedde vel aldri, men draumen løfta dagen min og gjorde at eg alltid hadde denne spenninga i meg. Livet hadde ein ekstra farge. Sidan kom andre draumar. Draumar om den boka som skulle slå gjennom og visa att i historia. Om ho aldri kom, nett den boka, så kom det mange andre mens eg drøymde. Drøym og arbeid. Drøym og gå for det som brenn i deg. For det er vel draumar som har ført til det meste av framgang gjennom historia. Ofte urealistiske draumar i andre sine auger, men der drøymaren ikkje har gitt slepp på draumen.

Store draumar, og små draumar. I dag har eg gått gjennom dagen med ein liten god draum, om den klemmen eg ikkje fekk i dagmorges. Som eg kunne fått. Frå ein som ikkje hadde tid. Men kanskje ein annan dag vil eg få den klemmen, eller ein annan klem. For som ein gammal venn av meg sa i si tid, klemmar er hjartemedisin. Ja, eg drøymer, og vedgår det ope. Eg drøymer små draumar, og i blant urealistiske store draumar. Men kven veit, for alt vedunderleg kan vel skje? Og så lenge eg drøymer, så lever eg!

samlivstapar…

Det har vore mange fine par som har blitt vist fram på facebook i sommar, på ulike turar, i ulike hagar, på ulike hytter eller i båtar, eller i fjerne land. To som har fått det til, å halda saman, utan at eg på nokon måte trur dei alle har sklidd lett gjennom livet og samlivet. Men dei har greidd det. Det er lett å kjenna seg litt annanrangs då, som ein av dei som ikkje fekk det til. Ein av dei som måtte kasta hansken inn og måtte gje tapt før målstreken. Og for min del, ikkje tapt berre ein gong, men to. Eg er rett og slett ein tapar på samlivsfronten. Slik er det.

Å ja, eg starta med draumar eg også. Eg starta med alle gode tankar om i gode og vonde dagar. Likevel er eg her, med to brotne ekteskap bak meg. Det er ikkje å koma frå at ein spør seg kvifor. Kva er feil på meg? Kvifor fekk eg det ikkje til? Kor var det det gjekk galt? Er eg rett og slett ikkje eigna til tosomhet? Og ein ser på dei som har fått det til, i alle fall å halda samen, og lurer på kvifor dei har greidd det ein sjøl ikkje greidde? Eg har hatt flotte menn. Ingen av dei har vore drikkfeldige eller valdelege eller særleg meir vanskeleg enn dei fleste. Så det må vel vera meg då?

Det er lett å tenkja aldri meir! Det er lett å tenkja at dette her med samliv er noko eg ikkje kan, og så å sky alt som menn er. Ikkje risikera fleire tap, halda seg langt unna. Men er det ikkje då fare for eit krympa og trongt hjarte? Kan ein kombinera det å vera ei open varm kvinne med å samstundes beskytta seg mot alle menn? Eg veit ikkje heilt. Eg veit berre at eg har eit stykke  veg å gå med å akseptera mine tap. Tåla leva med at eg ikkje fekk det til.

Så er eg ein samlivstapar då. Men enn så lenge nyt eg det gode liv aleine. Lyttar til musikk på radioen, strikkar og kjenner det er godt med ro og fred. Det er ikkje det verste som kan skje å halda fram med å ha det slik som no, om så for resten av tida som er att. Styra sine eigne dagar, si eiga tid og ikkje minst sine eigne pengar. Kjøpa så mange kjolar ein lystar utan at nokon treng meina det minste om det. Ein må berre tåla og sjå alle dei som får til det ein sjølv ikkje greidde. Og greia unna dei det, dei som har greid å bevara noko som gjer at dei blir,  gjennom gode og vonde dagar.

 

 

God nok!

Eg hugsar ei venninne fortalde at ein psykolog hadde sagt til henne at godt nok var godt nok. Alt trong ikkje vera perfekt eller hundre prosent. No har ikkje eg vore av dei som har hatt som mål å bli toppscorar eller nummer ein, men det har alltid lagt i meg at ein skal jobba mot å bli sitt beste. No har eg bestemt meg for at nestbest får vera godt nok. Visst har eg mine oppheng. Visst har eg mitt forbedringspotensiale på så mange område. Men er det nødvendig å slita seg ut med alt dette? Er eg ikkje god nok som eg er? Kan eg ikkje rett og slett leva godt med mine oppheng og mine svakhetar, så lenge det ikkje går ut over andre? Må eg bli flinkare og betre heile tida?

Eg er impulsiv. Eg er ivrig og blir så engasjert at dei rundt meg iblant blir sveiite. Men er ikkje det min styrke like mykje som ein svakhet? Eg kan gå ned i grublerier og setja meg i kroken for meg sjøl, men er det ikkje det det blir bøker av om det er irriterande for omverda? Eg kan kjøpa ein ny kjole på impuls endå skapet er fullt, men det er mine eigne pengar eg bruker, så kvifor skal eg skjemmast over det? Og så ler eg på dei feile plassar. Visst har eg mine sære sider. Men er det ikkje det som gjer meg til meg?

Er det så stas med desse perfekte? Desse glatte og blanke i pelsen, som aldri blir irriterande verken høgrøyste, overivrige eller impulsive. Desse som aldri ler for høgt, seier noko dumt eller gjer noko dei ikkje skulle. Kva i all verda er det som gjer at dette er idealet når det er dei andre det er kjekt å vera i lag med. Dei som er gode nok. Heilt uperfekte flotte levande og så utruleg gøyale. Det er slik eg ønskjer å vera. Uperfekt, levande, glad og trist og med mine oppheng og feil, frå no av.

Så lenge eg er snill, for det vil eg vera.

Skam å seia, slik er det…

Eg blir heilt svimmel eg, av alle desse spreke folka eg kjenner. Dei klatrar til toppar, dei seglar i kajakkar, dei vinkar frå vatn og fjell. Og eg, eg sit på verandaen min og strikkar. Roten frå ræva og ned, som han sa min eks eks (sidan eg har fleire). Men for tida har eg å skulda på, ein vond fot. Det blir verre etter operasjonen, kva skal eg skulda på då, for eg vil neppe bli sett sveittande og pesande opp dei tyngste bakkane. Eg vil neppe ta kanoturar rundtom i dei ulike vatn. Eg vil ikkje ein gong bli eit syklande lyn forbi husdørane. Eg er rett og slett av det sakte slaget. Skam og hengjande øyrer, men slik er det.

Ja, eg går tur med gutta boys, som heldigvis ikkje er av dei kjappaste eller er ute etter medalje for fortast gjennomført runde langs vatnet. Vi luntar av stad og kjeften går vel kjappare enn føtene. Men du kor kjekt det er. (No må foten min snart bli bra så eg kan vera med igjen). Eg er også flink til å gå rundt i butikkar og handlesenter, det kan kjapt gå nokre kilometer der når eg er på høgget. Hadde vore komen langt til fjells på dei stega eg tar der. Og eg går fram og tilbake til bussen, nokre meter her og nokre meter der skal ikkje kimsast av.

Nei, eg kan ikkje skryta på meg sportslege aktivitetar. Eg luska meg i all hemmelighet inn på datingsider på nettet, i tilfelle der skulle finnast ein eg kunne i alle fall nesten halda følgje med, men nei. Dei trenar tre fire gonger i veka, joggar, klatrar, svømmer og spelar fotball (for seniorar sjølvsagt, men likevel) alle som ein. Ikkje ein einaste skiltar med at han likar seg best på sofaen med ei god bok, at han har ein rund god mage å krypa inntil, eller at han trives best i bil når han skal til fjells eller sjøs. Berre sprekingar alle som ein. Mens eg… Ja, ja, det er no ein ting av det sportsleg eg likar, å dansa. Det hjelper vel litt.

Men eg er nok ei senke når det gjeld trim og fysisk aktivitet, eg går nok lett stort elende i møte i åra framover så makeleg som eg er. Ja, ja, eg får kosa meg slik eg kan best så lenge eg kan. Men det ser fint ut altså, på bilda, både fjellet og sjøen. Og om nokon har god tid så kan eg kanskje bli med eit stykke på veg, eg også. Berre så det er sagt. Har berre ikkje fått rette motivasjonen enno.

fredagstanke ved vindauga…

Eg har innsett, eg er heilt klart blitt for gammal. Eg synes ikkje det er hot med å visa rumpa på instagram, eg kastar ikkje lange blikk etter sexy kelnere i syden, eg slettar alle gode tilbod på E-post om lengre augnevipper og kremer som skal gjera huden min yngre og vakrare. Eg er rett og slett havna der at eg synes eit roleg greitt liv er heilt greitt. Eg synes menn som er litt å ta i er OK, eg ser meir etter eit varmt blikk enn etter sprettrumper. Eg hoppar og skrik ikkje på konsertar, eg nyt musikken og ergrer meg over dei som ikkje greier halda kjeft så andre får høyra. Så ja, er er nok blitt for gammal. Men eg bryr meg!

Er eg ei actionkvinne? Ja, det trur eg faktisk eg er. Eg står ikkje på nokon barrikade og knyter høgt heva nevar. Men eg engasjerer meg når eg oppdagar det eg synes er skeivt i samfunnet, eg marker mine haldningar, eg gjer lyd når eg opplever urettferd, eg brukar tid og midlar der eg ser det trengs. Men for meg er engasjement noko som må kombinerast med både ømhet og respekt og varhet. Eg kan ropa ut med stor styrke mine meiningar, men må også gje rom for andre å ropa ut det motsette. Eg kan kjempa med nebb og klør for det eg trur på, men må samstundes vita at andre har andre ståplassar og skilja mellom sak og person. Så er eg då actionkvinne, eller er eg blitt ei sidrumpa bestemor?

Eg har levd ei stund no, og gått nokon vegar og også sidevegar. Eg har sloss og eg har krope i hi og sleika sår, eg har vore ei løve og eg har vore ei redd mus. Eg har forsynt meg og eg har gitt frå meg. Og eg tar det alt med på min livskonto. Er det eit teikn på alderdom at eg no mest av alt vil det gode, at er er blitt mjuk og sentimental og trur at håpet for vår framtid er at vi møtes og ser kvarandre med all vår ulikskap, med alle våre ulike erfaringar og liv. At forankra verdier som respekt, solidaritet og menneskelighet må få liggja i botn for alle kampar vi vil og må kjempa.

Så er eg vel blitt for gammal, men så lenge eg enno pustar vil eg halda fast på det som er viktig for meg, og i stor audmjuk respekt prøva huga at livet har sine ulike fasar, at dei ulike aldrar har sine utfordringar og gåver, – at det er ei tid for sprettrumper ei tid for ei mjuk god mage, og at kvar må få gå sin eigen veg, og kanskje kan eg greia behalda nysgjerrigheten ei stund til over alt det som eg enno ikkje ser.

 

“Vi gir oss aldri”

For snart tjue år sidan fekk eg eit måleri av den kjende kunstnaren, og min venn, Olaf Storø. Eit bilde av to små menneske som klatrar oppover ei stupbratt fjellside. “Vi gir oss aldri”, heiter bilde. Dette bildet har eg hatt på veggen i alle år, og tittelen er blitt som eit mantra for meg: “Vi gir oss aldri”. Det kan vera bratt, det kan vera så tungt at ein kan kjenna at no orkar ein ikkje meir. Det kan blåsa og det kan vera så kaldt at ein berre vil gi opp. Men “vi gir oss aldri”. Dei to små menneska i det store bratte landskapet, dei held ut, dei bit seg fast, dei kavar seg vidare, om så sakte og med musesteg. Dei er på veg.

Vi gir oss aldri. I blant kan det vera freistande å leggja seg under dyna og flykta frå alt som krev. I små øyeblikk kan ein også velja dette. Men så er det opp igjen. Vidare med livet. For kan det ikkje også i denne bratte fjellsida vera øyeblikk der ein kjenner sigerssuset “eg greier det”. Kan det ikkje vera øyeblikk der ein stoggar og ser på utsikten, som er overveldande og rik. Kan det ikkje der i den bratte bakken vera at ein får gripa handa til medklatraren, og får kjenna fellesskapet.

Kor skal dei, desse to sta klatrande menneska? Skal dei til toppen? Vil dei nokon gong nå toppen? Og kva om dei er framme, kan dei greia nyta at det ikkje er meir kamp no, ikkje meir slit no, dei har nådd målet. Er det å klatra også noko som gir meining?

Det er mykje eit bilde på veggen kan snakka til ein, det kan få fram tankar, få fram refleksjonar. Eit bilde er aldri berre eit bilde. Men tittelen, den slepp eg ikkje frå meg. “Vi gir oss aldri”. Ikkje på tørre møkka om vi gir oss, om det kan vera aldri så strevsamt i blant.

 

den lettvinte måten…

Nokon av oss gjer det på den lettvinte måten. Eg har i dagesvis no beundra på facebook alle dei fylte bærspanna, alle dei stolte som viser fram sjølvplukk og sjølvsylta. Og så kjenner eg det gamle stikket i meg, det burde eg også gjort. Eg er ei dårleg husmor. Eg er eit lat og udugeleg damemenneske. Eller? Må alle lika å gå i skogen og plukka bær? Må alle stå og syngja og stolt laga sitt eige syltetøy. Er det ikkje slik at dei som gjer dette, gjer det fordi dei likar det? Fordi dei synes det er kjekt?

Eg har vore på torget i dag, og kjøpt ein boks med blåbær, som skal nytast med mjølk og sukker på. Og så kjøpte eg to glas med syltetøy, blåbærsyltetøy som enno var varmt. Og når eg no har smakt på det veit eg at eg skal kjøpa fleire glas i morgon. Ja visst er det dyrare enn i butikken, men tre nydelege innvandrarungdommar sto og selde. Og eg kjenner ein stor varme over deira stolthet over å ha plukka og sylta, og å kunna stå der og selja. Dei har ikkje berre sote på rævva og venta på å få alt i nevane. Dei har brukt timar i skogen med å plukka, dei har stått saman med mor kanskje ved komfyren og sylta. Og no står dei der og sel og tener eigne pengar. Og eg er så heldig at eg får kjøpa.

Nei, eg er ikkje lat. Eg er flittig nok med andre ting enn dei huslege. Vi treng ikkje alle gjera det same. Eg kan stolt leggja ut på facebook bøkene mine, og kakene og brøda eg baker, så får andre visa fram bæra og syltetøyet. Noko får vi få lov å gjera på den lettvinte måten. Nokon “låner” mine dikt når dei treng eit ord, så kjøper eg meg syltetøy. Så greit må det få lov å vera.