God nok!

Eg hugsar ei venninne fortalde at ein psykolog hadde sagt til henne at godt nok var godt nok. Alt trong ikkje vera perfekt eller hundre prosent. No har ikkje eg vore av dei som har hatt som mål å bli toppscorar eller nummer ein, men det har alltid lagt i meg at ein skal jobba mot å bli sitt beste. No har eg bestemt meg for at nestbest får vera godt nok. Visst har eg mine oppheng. Visst har eg mitt forbedringspotensiale på så mange område. Men er det nødvendig å slita seg ut med alt dette? Er eg ikkje god nok som eg er? Kan eg ikkje rett og slett leva godt med mine oppheng og mine svakhetar, så lenge det ikkje går ut over andre? Må eg bli flinkare og betre heile tida?

Eg er impulsiv. Eg er ivrig og blir så engasjert at dei rundt meg iblant blir sveiite. Men er ikkje det min styrke like mykje som ein svakhet? Eg kan gå ned i grublerier og setja meg i kroken for meg sjøl, men er det ikkje det det blir bøker av om det er irriterande for omverda? Eg kan kjøpa ein ny kjole på impuls endå skapet er fullt, men det er mine eigne pengar eg bruker, så kvifor skal eg skjemmast over det? Og så ler eg på dei feile plassar. Visst har eg mine sære sider. Men er det ikkje det som gjer meg til meg?

Er det så stas med desse perfekte? Desse glatte og blanke i pelsen, som aldri blir irriterande verken høgrøyste, overivrige eller impulsive. Desse som aldri ler for høgt, seier noko dumt eller gjer noko dei ikkje skulle. Kva i all verda er det som gjer at dette er idealet når det er dei andre det er kjekt å vera i lag med. Dei som er gode nok. Heilt uperfekte flotte levande og så utruleg gøyale. Det er slik eg ønskjer å vera. Uperfekt, levande, glad og trist og med mine oppheng og feil, frå no av.

Så lenge eg er snill, for det vil eg vera.

Skam å seia, slik er det…

Eg blir heilt svimmel eg, av alle desse spreke folka eg kjenner. Dei klatrar til toppar, dei seglar i kajakkar, dei vinkar frå vatn og fjell. Og eg, eg sit på verandaen min og strikkar. Roten frå ræva og ned, som han sa min eks eks (sidan eg har fleire). Men for tida har eg å skulda på, ein vond fot. Det blir verre etter operasjonen, kva skal eg skulda på då, for eg vil neppe bli sett sveittande og pesande opp dei tyngste bakkane. Eg vil neppe ta kanoturar rundtom i dei ulike vatn. Eg vil ikkje ein gong bli eit syklande lyn forbi husdørane. Eg er rett og slett av det sakte slaget. Skam og hengjande øyrer, men slik er det.

Ja, eg går tur med gutta boys, som heldigvis ikkje er av dei kjappaste eller er ute etter medalje for fortast gjennomført runde langs vatnet. Vi luntar av stad og kjeften går vel kjappare enn føtene. Men du kor kjekt det er. (No må foten min snart bli bra så eg kan vera med igjen). Eg er også flink til å gå rundt i butikkar og handlesenter, det kan kjapt gå nokre kilometer der når eg er på høgget. Hadde vore komen langt til fjells på dei stega eg tar der. Og eg går fram og tilbake til bussen, nokre meter her og nokre meter der skal ikkje kimsast av.

Nei, eg kan ikkje skryta på meg sportslege aktivitetar. Eg luska meg i all hemmelighet inn på datingsider på nettet, i tilfelle der skulle finnast ein eg kunne i alle fall nesten halda følgje med, men nei. Dei trenar tre fire gonger i veka, joggar, klatrar, svømmer og spelar fotball (for seniorar sjølvsagt, men likevel) alle som ein. Ikkje ein einaste skiltar med at han likar seg best på sofaen med ei god bok, at han har ein rund god mage å krypa inntil, eller at han trives best i bil når han skal til fjells eller sjøs. Berre sprekingar alle som ein. Mens eg… Ja, ja, det er no ein ting av det sportsleg eg likar, å dansa. Det hjelper vel litt.

Men eg er nok ei senke når det gjeld trim og fysisk aktivitet, eg går nok lett stort elende i møte i åra framover så makeleg som eg er. Ja, ja, eg får kosa meg slik eg kan best så lenge eg kan. Men det ser fint ut altså, på bilda, både fjellet og sjøen. Og om nokon har god tid så kan eg kanskje bli med eit stykke på veg, eg også. Berre så det er sagt. Har berre ikkje fått rette motivasjonen enno.

fredagstanke ved vindauga…

Eg har innsett, eg er heilt klart blitt for gammal. Eg synes ikkje det er hot med å visa rumpa på instagram, eg kastar ikkje lange blikk etter sexy kelnere i syden, eg slettar alle gode tilbod på E-post om lengre augnevipper og kremer som skal gjera huden min yngre og vakrare. Eg er rett og slett havna der at eg synes eit roleg greitt liv er heilt greitt. Eg synes menn som er litt å ta i er OK, eg ser meir etter eit varmt blikk enn etter sprettrumper. Eg hoppar og skrik ikkje på konsertar, eg nyt musikken og ergrer meg over dei som ikkje greier halda kjeft så andre får høyra. Så ja, er er nok blitt for gammal. Men eg bryr meg!

Er eg ei actionkvinne? Ja, det trur eg faktisk eg er. Eg står ikkje på nokon barrikade og knyter høgt heva nevar. Men eg engasjerer meg når eg oppdagar det eg synes er skeivt i samfunnet, eg marker mine haldningar, eg gjer lyd når eg opplever urettferd, eg brukar tid og midlar der eg ser det trengs. Men for meg er engasjement noko som må kombinerast med både ømhet og respekt og varhet. Eg kan ropa ut med stor styrke mine meiningar, men må også gje rom for andre å ropa ut det motsette. Eg kan kjempa med nebb og klør for det eg trur på, men må samstundes vita at andre har andre ståplassar og skilja mellom sak og person. Så er eg då actionkvinne, eller er eg blitt ei sidrumpa bestemor?

Eg har levd ei stund no, og gått nokon vegar og også sidevegar. Eg har sloss og eg har krope i hi og sleika sår, eg har vore ei løve og eg har vore ei redd mus. Eg har forsynt meg og eg har gitt frå meg. Og eg tar det alt med på min livskonto. Er det eit teikn på alderdom at eg no mest av alt vil det gode, at er er blitt mjuk og sentimental og trur at håpet for vår framtid er at vi møtes og ser kvarandre med all vår ulikskap, med alle våre ulike erfaringar og liv. At forankra verdier som respekt, solidaritet og menneskelighet må få liggja i botn for alle kampar vi vil og må kjempa.

Så er eg vel blitt for gammal, men så lenge eg enno pustar vil eg halda fast på det som er viktig for meg, og i stor audmjuk respekt prøva huga at livet har sine ulike fasar, at dei ulike aldrar har sine utfordringar og gåver, – at det er ei tid for sprettrumper ei tid for ei mjuk god mage, og at kvar må få gå sin eigen veg, og kanskje kan eg greia behalda nysgjerrigheten ei stund til over alt det som eg enno ikkje ser.

 

“Vi gir oss aldri”

For snart tjue år sidan fekk eg eit måleri av den kjende kunstnaren, og min venn, Olaf Storø. Eit bilde av to små menneske som klatrar oppover ei stupbratt fjellside. “Vi gir oss aldri”, heiter bilde. Dette bildet har eg hatt på veggen i alle år, og tittelen er blitt som eit mantra for meg: “Vi gir oss aldri”. Det kan vera bratt, det kan vera så tungt at ein kan kjenna at no orkar ein ikkje meir. Det kan blåsa og det kan vera så kaldt at ein berre vil gi opp. Men “vi gir oss aldri”. Dei to små menneska i det store bratte landskapet, dei held ut, dei bit seg fast, dei kavar seg vidare, om så sakte og med musesteg. Dei er på veg.

Vi gir oss aldri. I blant kan det vera freistande å leggja seg under dyna og flykta frå alt som krev. I små øyeblikk kan ein også velja dette. Men så er det opp igjen. Vidare med livet. For kan det ikkje også i denne bratte fjellsida vera øyeblikk der ein kjenner sigerssuset “eg greier det”. Kan det ikkje vera øyeblikk der ein stoggar og ser på utsikten, som er overveldande og rik. Kan det ikkje der i den bratte bakken vera at ein får gripa handa til medklatraren, og får kjenna fellesskapet.

Kor skal dei, desse to sta klatrande menneska? Skal dei til toppen? Vil dei nokon gong nå toppen? Og kva om dei er framme, kan dei greia nyta at det ikkje er meir kamp no, ikkje meir slit no, dei har nådd målet. Er det å klatra også noko som gir meining?

Det er mykje eit bilde på veggen kan snakka til ein, det kan få fram tankar, få fram refleksjonar. Eit bilde er aldri berre eit bilde. Men tittelen, den slepp eg ikkje frå meg. “Vi gir oss aldri”. Ikkje på tørre møkka om vi gir oss, om det kan vera aldri så strevsamt i blant.

 

den lettvinte måten…

Nokon av oss gjer det på den lettvinte måten. Eg har i dagesvis no beundra på facebook alle dei fylte bærspanna, alle dei stolte som viser fram sjølvplukk og sjølvsylta. Og så kjenner eg det gamle stikket i meg, det burde eg også gjort. Eg er ei dårleg husmor. Eg er eit lat og udugeleg damemenneske. Eller? Må alle lika å gå i skogen og plukka bær? Må alle stå og syngja og stolt laga sitt eige syltetøy. Er det ikkje slik at dei som gjer dette, gjer det fordi dei likar det? Fordi dei synes det er kjekt?

Eg har vore på torget i dag, og kjøpt ein boks med blåbær, som skal nytast med mjølk og sukker på. Og så kjøpte eg to glas med syltetøy, blåbærsyltetøy som enno var varmt. Og når eg no har smakt på det veit eg at eg skal kjøpa fleire glas i morgon. Ja visst er det dyrare enn i butikken, men tre nydelege innvandrarungdommar sto og selde. Og eg kjenner ein stor varme over deira stolthet over å ha plukka og sylta, og å kunna stå der og selja. Dei har ikkje berre sote på rævva og venta på å få alt i nevane. Dei har brukt timar i skogen med å plukka, dei har stått saman med mor kanskje ved komfyren og sylta. Og no står dei der og sel og tener eigne pengar. Og eg er så heldig at eg får kjøpa.

Nei, eg er ikkje lat. Eg er flittig nok med andre ting enn dei huslege. Vi treng ikkje alle gjera det same. Eg kan stolt leggja ut på facebook bøkene mine, og kakene og brøda eg baker, så får andre visa fram bæra og syltetøyet. Noko får vi få lov å gjera på den lettvinte måten. Nokon “låner” mine dikt når dei treng eit ord, så kjøper eg meg syltetøy. Så greit må det få lov å vera.

lovleg og ulovleg savn…

Eg er skild to gonger. Eg har sørgd to gonger. Ikkje sørg først over fremst over at det gjekk som det gjekk, men sørgd over mennesket i livet som mitt som ikkje var der lenger. Og eg har tålt at folk rundt meg har kunna seia med tyngd “Gløym han”, eller “Du får det mykje betre aleine”. Og dei trur på det dei seier når dei hevdar: “Du greier deg så godt aleine”. Og visst har dei rett. Eg greier meg godt aleine. Og eg hadde ikkje perfekte ekteskap, eg mista ikkje eit idealforhold. Men kven har det?

Uavhengig av om ein ønskjer det sjølv eller andre tar valet for ein, å ta farvel med sitt menneske i livet ved ei skilsmisse er i veldig mange sine liv vondt. “Han var ikkje noko for deg”, kan velmeinande venner trøysta. Men det ville dei aldri sagt etter eit dødsfall, uansett kor rett det kan vera. Den sorga er heilag. Den sorga blir verna om og handsama som noko skjørt og ekte, same kor dårleg ekteskapet har vore. Same kor mykje klage, sukk og einsemd der har vore. Sorga er freda.

Sjølvsagt misser somme sin kjære etter eit langt lykkeleg ekteskap, dei fins heldigvis som har det slik overvektig godt saman. Men like mange og kanskje fleire misser sin ektemake etter slitasje, avstand og kulde. Etter like mykje kulde og einsemd som kan liggja bak ei skilsmisse. Så kvifor skal ikkje den skilde få sørga like høgverdig som den med tap etter død? Kvifor blir ikkje den sorga tatt på alvor? Fordi den andre enno lever og er der og fins. Men han/ho er ikkje lenger det menneske den med tapet kan rekna med i tjukt og tynt, mennesket i livet. Den som har vore der, er der ikkje lenger.

Og så har ein i tillegg til den skjulte og nesten syndige sorga skamkjensla, ein fekk det ikkje til. Ein er tapar i kjærleikens spel. Ein nådde ikkje mål etter gode og vonde dagar. Kva med respekt for den skjulte sorga, kva om at den skilde får sleppa alle kommentarar om at det vil bli til lykke dette på sikt, – ville det bli sagt til ein som hadde mista sin make ved død? Ville det blitt sagt at ein skal vera glad for å vera kvitt den drittsekken? Det hjelper ikkje kor sant det er, det tar si tid å sleppa den som har vore den næraste, same kor lite nært det har vore.

på øverste hylle…

I dag har eg ein tenkedag. Ute pøsregnar det, sommaren går sakte men sikkert mot haust. Og ikkje berre sommaren fer fort, men hausten og året og åra fyk fort forbi dei også, så i dag tenkjer eg alvorleg på kva eg vil. Kva ønskje har eg, og då handlar det om heilt konkrete ønskje, ikkje desse faste om god helse fred på jorda og at alle mine har det godt. Kva ønskjer eg konkret for denne hausten, for året som ligg framom, og kanskje endå litt til også. Tør eg vera heilt konkret, heilt bånn ærlig med dei verkelege ønskja. Dei som er personlege og ikkje for verda og alle andre. Kva ønskjer eg i mitt liv?

Ver realistisk, har eg lært. Set ikkje lista for høgt, har eg høyrt. Ver nøktern og drøym med måte. Men i dag vil eg ikkje drøyma med måte. Eg vil drøyma dei store draumane, eg vil ønskja det både urealistiske og egoistiske. Eg vil sjå inn i framtida og fokusera på det eg heilt ærleg ønskjer, utover god helse og fred på jorda og at alle mine har det bra. Og eg står att med tre store ønskje, tre ønskje der lista ligg høgare enn eg kan hoppa, og eg vågar ønskja det hjartet mitt djupast sett begjærer. Så stort drøymer eg:

Ønskje 1: At eg må ha pengar nok til å kjøpa meg ein ny toroms leilighet nær buss og butikk. Der eg kan ha heim for den tida eg har att.

Ønskje 2: Ein kjæraste som kan elska meg slik eg er, med heile pakken, og vera stolt av meg, – og som eg kan elska tilbake. Ein å rekna med,

Øskje 3: Ei bok som slår gjennom og når langt ut til mange lesarar.

Eg stoggar der, og legg lista open. Så veit eg kva eg ønskjer meg på øverste hylle, men etter god helse, fred på jorda og at alle mine skal ha det godt altså. Er dette konkret nok tru, til at englane kan forstå det og koma seg i arbeid? Og eg må vel gjera litt sjølv også kanskje?

Så til slutt, eg vil jo gjerne bety noko for nokon andre også, det ligg i djupet i meg det :-) . Det går vel an å kombinera vel?

Ja, eg er tjukk!

Min føre detta mann (som det seiest i Sverige), han hadde det med å alltid vera svært så ærleg. Når eg sto framfor spegelen og sukka, “Er er visst ganske frodig”, så retta han straks på meg. “Du er tjukk”, sa han. Og når eg sto der og spurde han forsiktig, “Synes du eg ser veldig tjukk i denne kjolen”, sa svarte han nådelaust “Det er ikkje kjolen som gjer at du ser tjukk ut.” Det er ikkje akkurat behageleg å få høyra slike sanningar, men den som er så ærleg i slikt, han stoler ein også på i andre ting. Marilyn Monroe var frodig, med sine flotte former, eg er tjukk. Slik er det.

Eg antar at han som sa eg var tjukk, tenkte det kunne spora meg til å gjera noko med det. Slik gjekk det ikkje. Det kan rett og slett ikkje bety nok for meg å magrast, sidan eg ikkje går til aksjon. Eg likar mat. Eg trives med livet mitt slik det er. Eg synes heilt ærleg det passar til meg å vera slik eg er. I alle fall dei fleste dagane. Eg er berre fødd i feil tid. Eg måtte då ha vore ein draum for Ruben og Leonardo de Vinci og Vigeland også, så mykje kropp som eg har.

Ja, eg er tjukk. Det får så vera. Og så er eg heller ikkje ute etter ein mann med vaskebrettmage og som ser ut som om han ikkje har smakt mat eit heilt liv. Skal eg finna meg ein ny mann, må det vera ein som likar både mat og  andre livets gleder, som meg sjølv. Min føre dette mann har funne seg ei som verken er tjukk eller frodig. Mens eg, eg ventar no og ser om det dukkar opp ein som synes at jo meir det er å ta i, dess meir er det å vera glad i.

sommarregn…

Vi trøystar oss med når det regnar at jorda treng væte. Vi seier at vi slepp no i alle fall brannfare av for mykje tørke, vi blir ikkje utsett for farleg soling så vi kan svi oss og få hudkreft. Det er mange ting å gleda seg over ein regnvåt og grå sommar. Eg synes eg har det aller beste argumentet. Det er ikkje så ille å vera aleine ein sommardag når det er vått og surt. Ein slepp unna den glade latteren og grillukta frå nabolaget, ein slepp alle dei som går arm i arm og hand i hand og svinsar lettkledde og glade rundt når ein skal ein tur i butikken. I regnet skundar alle seg dei ærend dei må, romantikken må venta til ein er innanhuses.

På hutrige haustdagar kan ein hasta forbi og vera aleine utan at det gjer så mykje. Om vinteren kan ein pakka seg inn og vinka med votten. Våren er litt verre, men sommaren, då skal “alle” noko. Kor skal du, kva skal du, har du hytte kanskje, eller båt, eller i det minste ein bubil. Nei, ein har ikkje noko av det. Berre sitt eige selskap. Og å dra på tur aleine er verre enn å vera aleine heime. Vi trives så godt i eige selskap, seir vi og smiler og smiler. Eg har nok av ting å ta meg til, smiler vi. Men det er ingen å gå tur med, ingen å gå på kino med, ikkje eingong nokon å sjå ein dum TV-serie saman med.

Så regnet er fint det, for jorda og huden og for den som er aleine. Men snart kjem sola… Heilt sikkert. Då gjeld det å smila seg forbi alle med grillkos i hagen, forbi alle som går tett saman gjennom sentrum for å handla inn vin og reker til kveld i hagen eller i båten eller i si eiga stove. Då gjeld det å passa på å leggja ut på facebook kor fint ein har det heilt aleine i eige selskap, med vinglaset og rekene og jordbæra, og kom ikkje her og tru at ein ikkje har det så fint som berre det!

har sjølvrealisering ein pris…

Kva er prisen for å skulle realisera seg sjølv heile tida? Er ikkje prisen at det ikkje er inn lenger å stilla opp for kvarandre. For korleis skal vi orka jobb, alle timane på treningssenter, alle aktivitetane for familein, og så endåtil orka vera noko for nokon rundt oss? Korleis skal vi ha plass til andre når vi skal ha så mykje rom for oss sjølve? Vi skal henga med i rennet om å vera hot og inn og ha fått med oss det meste at kulturarrangement og tilbod ellers, vi skal laga hip mat, vi skal vera aktive og engasjerte. Er det plass nok til at vi kan sjå kvarandre i alt dette?

Vi skulle ha besøkt den gamle i familien, og vi skal nok rekka det ein dag tenkjer vi. Det kan henda den dagen vi rekk det er det for seint. Vi skulle ha stilt opp for den vennen som slit, men dagane blir borte for oss. Vi skulle ha hjelpt den naboen som er aleine, men kor tid skal vi nå det. Vi har jo så mykje sjølv vi skal ta oss av.

Eg las om kvinna som bestemte seg for å ta heim sin gamle far for å bu hos seg, han var blitt aleine og gjekk der og visna. Ho opplevde ramaskrik rundt seg. Du er ikkje klok, sa folk. Kva med ditt liv, sa folk. Slik er det blitt. Vi må ikkje ofra våre eigne liv for andre. Berre tullingar gjer slikt. Vi skal realisera oss sjølv, vi skal ta vare på vårt potensiale og utvikla det. Vi har eit helsevesen og ein velferdsstat som kan ta seg av ei dei som treng det.

Prisen i samfunnet vårt i dag, er den einsemd? Er den avstand mellom oss? Er den depresjon og frykt, der vi ikkje har nokon vi veit vil stilla opp for oss om det trengs? I katastrofar er vi der, i øyeblikka av direkte nød kan vi kjenna det brenn i oss at vi vil gjera noko, men det er øyeblikka. Om ei veke og to er vi vidare i vår eigen egotripp og vårt engasjement er over. Kor mange stayarar er det, kor mange som vil realisera seg sjølv med å bry seg om andre?

Det var berre ein tanke dette, ein søndag formiddag. Etter å ha lese eit avisinnlegg, om ei tullete dame som ikkje forsto sitt eige beste og valde ta seg av sin gamle far. Ein tanke berre, før eg durar vidare med mitt.